donderdag, april 30, 2009

Drama

Vandaag had een groot feest moeten worden voor de vele oranje gezinde mensen. Helaas was er een één of andere gek die dit feest verstoorde door met zijn auto in volle vaart op de mensenmenigte in te rijden.

Laten we stil staan met de vele slachtoffers en de nabestaanden van de doden.

woensdag, april 29, 2009

Tamarisk

En hij plantte een bos in Ber-seba
Genesis 21:33

In het verleden had ik al eens over deze tekst geschreven, maar omdat het een van de weinige teksten is waar duidelijk over de Tamarisk wordt geschreven EN om dat hij nu zo mooi in knop staat een reden om toch maar weer eens aandacht aan deze schitterende struik te besteden.


In Nederland verliest het in de winter zijn blad en dan is het echt een dorre struik. Maar nu na een aantal warme dagen en de broodnodige regen van de afgelopen week is deze struik volledig uitgelopen. De verwachting is dat deze binnen een tweetal week in bloei staat. Voor de geïnteresseerden zie je op de achtergrond nog wat witte en paarse boshyacinten (Hyacinthoides non-scripta) die ik van een kennis heb gekregen en zoals de wetenschappelijke naam reeds doet vermoeden, hij komt niet in de Bijbel voor (De soort aanduiding non-scripta geeft in werkelijkheid aan dat men bij deze plant in tegenstelling tot de hyacinten geen witte tekens in de bloemdekbladen kan onderscheiden).

pre-Babylonische spraakverwarring

En de zonen van Javan zijn: Elisa, en Tarsis; de Chittieten en Dodanieten. Van dezen zijn verdeeld de eilanden der volken in hun landschappen, elk naar zijn spraak, naar hun huisgezinnen, onder hun volken.

Deze tekst beschrijft volkeren welke zich ten westen van Syrië zijn gelegen. Interessant is de opmerking dat deze volkeren verdeeld zijn "elk naar zijn spraak", of zoals de vertaling van Dasberg dat zo mooi zegt: "ieder naar zijn taal, naar hun afstamming en hun volksgroepen". Interessant omdat dit in een gedeelte staat voor de Babylonische spraakverwarring in Genesis 11 vers 6. Sommigen verklaren dit anachronisme door te stellen dat er altijd al verschillende talen en dialecten zijn geweest. Anderen stellen dat toen Mozes dit opschreef hij reeds deze spraakverwarring in gedachte had.

maandag, april 27, 2009

Een niet koshere ziekte

Op dit moment is de hele wereld in rep en roer omdat in Mexico de dodelijke varkensgriep is uitgebarsten. Als het niet zo ernstig was, dan zou je erom gaan lachen hoe men in Israël dit probleem aanpakt.
Omdat een varken niet kosher/rein is heeft men daar besloten om de ziekte de Mexicaanse griep te noemen, want "Mexico Flu" sounds like something you'd contract during a long weekend in Nuevo Laredo, and which could be treated through a quick visit to a local free clinic zo bericht de Ha'aretz.
Gelukkig is de krant wel zo reëel om verder te vermelden dat
swine flu can kill, and if the early reports end up to be correct, it may have already made its way to Israel.

Boeken Egyptica online

Het Oriental Institute van de University of Chicago heeft 11 boeken online geplaatst en 2 zijn er ook in druk te verkrijgen. Dit zijn de eerste van de 125 delen te ze gaan inscannen.

MISC. Egyptology at the Oriental Institute of the University of Chicago. By the Oriental Institute Egyptologists. 1983
http://oi.uchicago.edu/research/pubs/catalog/misc/egyptology.html

OIP 10. Paleolithic Man and the Nile-Faiyum Divide: A Study of the Region during Pliocene and Pleistocene Times. By K. S. Sandford and W. J. Arkell. Oriental Institute Publications 10. 1929. Kindly note that this volume is also available in print.
http://oi.uchicago.edu/research/pubs/catalog/oip/oip10.html

OIP 49. The Egyptian Coffin Texts, Volume 2: Texts of Spells 76-163. By Adriaan De Buck. Oriental Institute Publications 49. 1938
http://oi.uchicago.edu/research/pubs/catalog/oip/oip49.html

OIP 80. Demotic Ostraca from Medinet Habu. By Miriam Lichtheim. Oriental Institute Publications 80. 1957
http://oi.uchicago.edu/research/pubs/catalog/oip/oip80.html

OIP 81. The Egyptian Coffin Texts, Volume 6: Texts of Spells 472-787. By Adriaan de Buck. Oriental Institute Publications 81. 1956
http://oi.uchicago.edu/research/pubs/catalog/oip/oip81.html

OIC 5. Medinet Habu 1924-28. Part 1: The Epigraphic Survey of the Great Temple of Medinet Habu (Seasons 1924-25 to 1927-28). By Harold H. Nelson. Part 2: The Architectural Survey of the Great Temple and Palace of Medinet Habu (Season 1927-28). By Uvo Hölscher. Oriental
Institute Communications 5. 1929
http://oi.uchicago.edu/research/pubs/catalog/oic/oic5.html

SAOC 1. Notes on Egyptian Marriage Chiefly in the Ptolemaic Period. By William F. Edgerton. Studies in Ancient Oriental Civilization 1. 1931
http://oi.uchicago.edu/research/pubs/catalog/saoc/saoc1.html

SAOC 37. The Book of the Dead or Going Forth by Day: Ideas of the Ancient Egyptians Concerning the Hereafter as Expressed in Their Own Terms. Translated by Thomas George Allen. Studies in Ancient Oriental Civilization 37. 1974
http://oi.uchicago.edu/research/pubs/catalog/saoc/saoc37.html

OINE 6. Excavations Between Abu Simbel and the Sudan Frontier, Part 6. New Kingdom Remains from Cemeteries R, V, S, and W at Qustul and Cemetery K at Adindan. By Bruce Beyer Williams. With a Contribution by William J. Murnane. Oriental Institute Nubian Expedition 6. 1992. Kindly note that this volume is also available in print.
http://oi.uchicago.edu/research/pubs/catalog/oine/oine6.html

MISC. Early Hydraulic Civilization in Egypt: A Study in Cultural Ecology. By Karl W. Butzer. 1976
http://oi.uchicago.edu/research/pubs/catalog/misc/early_hydraulic.html

MISC. United with Eternity: A Concise Guide to the Monuments of Medinet Habu. By William J. Murnane. With a foreword by Kent R. Weeks. 1980
http://oi.uchicago.edu/research/pubs/catalog/misc/united.html

Genesis 10

Er zijn van die hoofdstukken in de Bijbel die snel worden overgeslagen, zo'n hoofdstuk is Genesis 10 waarin de oorsprong van de diverse volken in een stamregister wordt aangegeven. Om zo'n hoofdstuk inzichtelijk te maken is het handig als je een goede kaart bij de hand hebt.

Probleem was echter dat alle Bijbelse atlassen die ik in mijn bezit heb nou net niet deze kaart gaven. Ook op internet waren niet zoveel goede kaarten. Het geval wilde dat ik ooit zelf zo'n kaart heb gemaakt in het papieren tijdperk. Dus bij gebrek aan beter (en er zijn natuurlijk veel verbeteringen nodig) heb ik hem ingescand. (Het beste kun je op de kaart klikken om de verschillende landen te vinden)


Als er mensen zijn die een betere kaart hebben of ergens op internet eentje weten, laat het me weten.

zaterdag, april 25, 2009

Lente

Natuurlijk is het off-topic voor deze blog, maar de sering in mijn tuin staat in bloei en dat blijft een mooi gezicht.


Noach vervloekte wie?

In Genesis 9 lezen we dat Noach na de zondvloed een agrariër werd en zich specialiseerde in het aanleggen van een wijngaard (vs. 20) en zoals het een goede vakman betaamd proefde hij van zijn vruchtopbrengst en wist daarbij helaas geen maat te houden (vs. 21) en werd dronken.

Vervolgens lezen we dat Cham de vader van Kanaän zag dat Noach dronken en naakt was en waarschuwt vervolgens zijn broers. Je zou denken dat dit nog redelijk was. Vervolgens wordt vermeld dat deze broers de naaktheid van hun vader onder de grootst mogelijke voorzichtigheid bedekken. Noach dan, als hij uit zijn roes bijkomt en beseft wat er is gebeurd en "wat zijn kleinste zoon hem had gedaan" wordt boos en vervloekt Cham's zoon Kanaän.

Een paar vragen komen dan bij me op. Als eerste waarom was Noach niet boos op zichzelf, immers hij had toch te veel gedronken. En ten tweede waarom werd Kanaän vervloekt en niet Cham. Je zou uit het Bijbelgedeelte kunnen halen, dat toen Cham zijn vader daar dronken zag liggen, hij direct in actie had kunnen komen en niet eerst zijn broers had hoeven te waarschuwen. Ook zou je kunnen opmaken, dat Cham laatdunkend over zijn vader had gesproken tegen zijn broers. Maar dit verklaard niet waarom dan Kanaän werd vervloekt.
Een ander punt wat vreemd is, is de passage "wat zijn kleinste zoon hem had gedaan" (vs. 24), immers Cham was niet de jongste, maar de tweede in het gezin. De vraag is dan ook, wordt hier niet Kanaän bedoelt met "kleinste zoon" en dat deze laatdunkend sprak over zijn opa. Als dit zo is, dan lijkt het volkomen terecht dat hij wordt vervloekt. Anderzijds ontkom ik niet aan de indruk, dat als dit gedeelte door Mozes is geschreven, dit niet een inleiding is op de inval van Kanaän door de Israëlieten, een soort propaganda stunt dus.

Verder als ik dan nog kijk naar mijn eerste vraag, waarom Noach niet boos werd opzich dat hij dronken was geworden. Is dat meestal niet het geval, men drinkt iets te veel en vervolgens is er altijd wel iemand anders die de schuld krijgt of de schuld kan geven.


Lente

vrijdag, april 24, 2009

Christenvervolging

Een overzicht van de belangrijkste (kranten)koppen van de afgelopen dagen die met christenvervolging te maken hebben.


woensdag, april 22, 2009

De helderheid der sterren

Een andere is de heerlijkheid der zon, en een andere is de heerlijkheid der maan, en een andere is de heerlijkheid der sterren; want de [ene] ster verschilt in heerlijkheid van de [andere] ster.
1 Cor 15:41


Duidelijk zijn de verschillende lichtsterktes van de sterren te zien in het sterrenbeeld Orion. Met het blote oog zijn er bijvoorbeeld maar een klein 3500 te zien. Met een goede verrekijker worden dat er al gauw velen meer en met een telescoop zijn dat er in de 100 duizenden.

dinsdag, april 21, 2009

Alle Joden naar Israël?

Veel christenen steunen financieel allerlei instellingen die ervoor zorgen dat alle Joden wereldwijd naar Israël kunnen emigreren. Veelal op basis van enkele Bijbelteksten, zoals Psalm 87 en Jesaja 11 en 49 gaat men ervan uit dat alle Joden eerst naar Israël moeten gaan voordat de eindtijd kan aanbreken. Veelal zien deze christenen in de oprichting van de staat Israël een vervulling van deze Bijbelse profetieën.

Los van de vraag of het correct is dat christenen moeten helpen bij het vervullen van deze profetieën, had ik van de week een gesprek met iemand die zei dat hij principieel tegen het steunen was van deze organisaties. Zijn argumentatie was, dat de meeste van deze instellingen niet de volledige waarheid vertelden. Ook hij ging ervan uit dat alle Joden voor de eindtijd naar Israël zouden trekken, maar niet om daar veiligheid en vrede te vinden. Want betoogde hij, er zijn veel passages in de Bijbel die een keerzijde vermelden. Zo zullen alle volken tegen Israël optrekken en er zal oorlog zijn. Hij verwees onder andere naar een onbekende tekst in Zacharia 14 vers 1 en 2 waar ook een aantal zaken worden geprofeteerd aan wat vooraf zal gaan:
Pas op, want de dag van de HERE komt snel naderbij! Die dag zal de HERE alle volken bij elkaar brengen om te vechten tegen Jeruzalem. De stad zal worden ingenomen, de huizen geplunderd, de buit binnen de stadsmuren verdeeld en de vrouwen verkracht. De helft van de bevolking zal als slaaf worden weggevoerd, terwijl de andere helft achterblijft in wat over is van de stad. Pas als dit is gebeurd, naast nog verschillende andere dingen, dan zal er vrede zijn, pas dan zal Jeruzalem weer worden bewoond en eindelijk veilig zijn. Zij zal nooit meer worden vervloekt en verwoest. (vs. 11)

Helaas moest ik hem gelijk geven, ik heb nog nooit iemand dit soort zaken horen promoten, of zij het zeer terloops. Als wij christenen persé de Joden naar Israël willen laten emigreren, dan is het ook onze taak om deze keerzijde te vertellen. Zij zullen nergens veilig zijn, zowel niet in Israël dan wel ergens anders in de wereld.

maandag, april 20, 2009

De Spiegels van Archimedes

In bijna alle (school)geschiedenisboeken en natuurlijk in iedere film over Archimedes wordt melding gemaakt hoe hij de Romeinse marine in brand zette door gebruik te maken van spiegels.

De grote vraag is natuurlijk of dit waar is. Vandaag heeft de Rambambashi aka Jona Lendering op zijn weblog zijn oordeel hierover gegeven. Zeer de moeite waard om te lezen.

Plantenziekten in de Bijbel

In de Bijbel zijn enige verzen die wijzen op ziekten bij planten, meestal als strafgericht van God. “De HEERE zal u slaan met tering, en met koorts, en met vurigheid, en met hitte, en met droogte, en met brandkoren, en met honigdauw, die u vervolgen zullen, totdat gij omkomt.1 Naast de straf van algemene droogte, wordt twee specifieke ziekten, die betrekking hebben op agrarische producten, ירקון yêrâqôn meeldauw2 en שׁדּפון / שׁדפה shedêphâh / shiddâphôn korenbrand3 genoemd. Deze ziekten zijn niet te determineren, de vertalingen van meeldauw (Erysiphe graminis) en korenbrand of graanroest (Robigo) zijn gebaseerd op de aanname dat voornamelijk de graansoorten Tarwe en Gerst werden verbouwd en dat de ziekten dan ook betrekking hebben op deze graansoorten. In het Nieuwe Testament lezen we in de “Gelijkenis van het onkruid” over de plant Dolik (Lolium temulentum), waarvan het giftige bestanddeel afkomstig is van een een zwamvlok (=mycelium).


Een andere soort schimmel die niet direct de planten aantastte, maar wel als schadelijk wordt gezien wordt vermeld in Leviticus,4 en zich op de muren van huizen vestigde. In veel vertalingen is deze schimmel צרעת tsâra‛ath met vraat of melaatsheid vertaald5 en geeft een groenachtige of een roodachtige uitslag op de muren. Volgens J.A. Scott6 gaat het om de Serpula lacrimans en de Serpula incrassata., waarbij interessant is om te vermelden dat de hedendaagse oplossing tegen dit soort schimmels grofweg nog steeds de zelfde is als in de Bijbel wordt beschreven.

1 Deuteronomium 28:22

2 Deuteronomium 28:22; 1 Koningen 8:37; 2 Kronieken 6:28; Jeremia 30:6; Amos 4:9; Haggaï 2:17;

3 Deuteronomium 28:22; 1 Koningen 8:37; 2 Koningen 19:26; 2 Kronieken 6:28; Jesaja 37:27; Amos 4:9; Haggaï 2:17;

4 Leviticus 14:34-48

5 In het Hebreeuws wordt het zelfde woord gebruikt, als de melaatsheid die bij mensen voorkomt.

6 J.A. Scott, Studies on Indoor Fungi, p. 181-182

vrijdag, april 17, 2009

Vijgenboom

Sinds kort is mijn verzameling aan Bijbelse bomen en planten er weer één rijker, de vijgenboom. na een paar weken in knop begint hij uit te lopen. Afwachten of hij dit jaar ook vruchten gaat voortbrengen.


Christenvervolging

Een overzicht van de belangrijkste (kranten)koppen van de afgelopen dagen die met christenvervolging te maken hebben.

donderdag, april 16, 2009

Citaat

De kerk die niet evangeliseert, fossiliseert.

woensdag, april 15, 2009

Dat is mijn naam

Altijd al willen weten hoe je naam eruit ziet in Egyptische hiërogliefen?

Dan heb je nu de kans, tik je naam in op Write like an Egyptian en je krijgt het in een schitterende cartouche.

Tip, JW

Deed Jozef aan waarzeggerij?

Van de week deed ik met de kinderen een Bijbelquiz, een van de vragen was: waar diende de beker voor die Jozef in de graanzakken van zijn broers had verstopt. Je snapt, ik dacht dat ik dat wel wist, het was de koninklijke drinkbeker (uiteindelijk ik heb een naam hoog te houden), dus hij diende om er uit te drinken.

Fout! Genadeloos straffen de kinderen mij af, in de verschillende vertalingen die op tafel lagen en er verder bijgehaald werden, lezen we in Genesis 44:5 Vraag hun: 'Waarom hebt u mijn meesters zilveren drinkbeker gestolen, die hij altijd gebruikt om de toekomst te voorspellen? Wat slecht van u om op deze wijze uw weldoener te behandelen!" (Het Boek), en waarbij hij [iets] zekerlijk waarnemen zal? (SV) en iets verder in vers 15 "Wat dacht u eigenlijk?" vroeg Jozef streng. "Dat een man als ik niet zou weten wie die beker kon hebben gestolen?" (Het Boek), Weet gij niet, dat zulk een man als ik [dat] zekerlijk waarnemen zoude? (SV). Ook andere vertalingen geven iets in deze trant weer.

Nu gaf ik me niet zomaar gewonnen, dus werden er allerlei woordenboeken en de Hebreeuwse grondtekst erbij gehaald. Een spelletje doe je om te winnen. De woorden נַחֵ֥שׁ יְנַחֵ֖שׁ in de SV vertaald met "zekerlijk waarnemen" (in het Hebreeuws is het een herhaling van het zelfde woord), wordt meestal vertaald met "waarzeggen, waarnemen, naspeuren". De Kanttekeningen geven dan ook als commentaar: Iets door ijdele en ongeoorloofde kunsten waarnemen, om verborgen dingen te openbaren, of te voorzeggen, (Lev.19:26; 2 Kon.21:6); maar het betekent ook dikwijls iets voorzichtiglijk vernemen, of bevinden, en door gewisse tekenen naspeuren, (Gen. 30:27 45:5, 15; 1 Kon.20:33).
Dus hoewel ze het iets afzwakken, door te suggereren dat Jozef door speurwerk erachter zou komen, ligt het voor de hand dat de beker inderdaad werd gebruikt om de toekomst te voorspellen.

Uiteindelijk was de slotconclusie (vooral die van de kinderen): ik had het fout, weliswaar was het een drinkbeker, maar hij diende ook om de toekomst te voorspellen. Jammer pa, geen punt!

Citaat

God zegt niet tegen zondaars dat ze naar de kerk moeten,
Hij zegt wel tegen de kerk dat ze naar de zondaars toe moet.


maandag, april 13, 2009

Pasen

zondag, april 12, 2009

Pasen

zaterdag, april 11, 2009

Biblioblogger van de maand

Het maandelijkse interview met een biblioblogger is deze keer met Simon Holloway van Davar Akher, het artikel is hier te lezen.

De amandelboom

De amandelboom bloeit eerst en pas daarna komen de bladeren. De afgelopen twee weken stond deze schitterende boom in volle bloei en nu zie je de eerste bladeren te voorschijn komen.


vrijdag, april 10, 2009

Lente

Vrolijk Pasen?

Van de week kreeg ik bij een klant deze opmerking te horen "vrolijk pasen". Als christen ben je natuurlijk gauw geneigd om iets terug te zeggen als "gezegend pasen", maar mensen die nauwelijks meer weet hebben van het christendom en nog belangrijker waarom de paastijd het belangrijkste is, ziet de mooie dagen en heerlijk ontspannen in de tuin als het belangrijkste.

Iemand anders had vandaag, op Goede Vrijdag, een verjaardag, hij vertelde dat hij die niet vierde omdat hij het als christen hypocriet vond om feest te gaan vieren, terwijl op diezelfde dag herdacht wordt dat zijn Verlosser, Jezus Christus de moeilijke gang naar het kruis maakte en de marteldood aan ditzelfde kruis stierf.

Inderdaad dit is niet de vrolijke kant van pasen en hoewel men tegenwoordig het normaal vind om in films deze afschuwelijke marteldood tot in detail te verfilmen, is en blijft het zeer ongepast om dan maar te gaan feestvieren. Toch is het niet alleen vandaag dat we hier specifiek aan moeten denken daaraan werd ik herinnerd door een mailtje:
Het is bijna Pasen. Jezus is voor ons gestorven, voor onze zonden. Zodat wij niet hoeven te sterven.
Hij nam de straf op zich die wij verdienen. Toch doen we elke dag weer verkeerde dingen, maar we mogen nu met onze tekortkomingen bij God komen, we mogen vergeving vragen van de verkeerde dingen die we hebben gedaan. In de zekerheid dat als we echt spijt hebben hiervan, God ons vergeeft.
God is zo rechtvaardig onze verkeerde dingen te vergeven, maar Jezus is zo liefdevol om onze zonden op zich te nemen.

Het is goed om ook dit jaar Zijn lijden te gedenken.
Met Goede Vrijdag herdenken we dat Jezus voor ons stierf en met Pasen stond Hij op.

Dit lied wat is meegestuurd heeft een hele confronterende tekst, maar het is ook juist mooi om hierdoor te zien wat Jezus eigenlijk voor jou over had.

Would you take the place of this man
Would you take the nailes from his hands
Would you take the place of this man
Would you take the nails from his hands

Denk erover na met Pasen, weet dat Jezus ook voor jou stierf, maar onthoud dat Hij juist ook voor jou opstond.
En dan zien we ook meteen de gezegende kant, nl. dat Jezus voor onze fouten stierf EN opstond. Is dat niet iets om weer vrolijk van te worden?

Christenvervolging

Een overzicht van de belangrijkste (kranten)koppen van de afgelopen dagen die met christenvervolging te maken hebben.


donderdag, april 09, 2009

Denningen - Luhith

Zij hebben al uw denningen [uit] dennebomen van Senir gebouwd; zij hebben cederen van den Libanon gehaald, om masten voor u te maken.

Ezechiël 27:5 SV

Van de week werd ik door iemand attent gemaakt op het vreemde woord "denningen" in bovengenoemde tekst, of ik wist wat dat betekende. Kijken we in andere vertalingen dan zien we dat de NBV dit vertaald met "boorden", andere vertalingen, zoals de NBG51, WV95 en GNB96 geven "romp", waarmee de romp van een schip wordt bedoeld. Met לוּחַ wordt dan ook planken (van hout) bedoeld (1 Kon 7:36); en dus planken die in een schip worden gebruikt zoals in bovengenoemde passage. Denningen is een oud woord waarmee de planken van een dek of van de romp mee worden bedoeld.

Echter bij het verder uitzoeken bleek dat het woord לוּחַ ook nog een verdere betekenis heeft, nl. tafelen (van steen), waarop iets gekerfd of geschreven (of ingedrukt) is cf. לוּחֹת הַבְּרִית Deut. 9:9; לֻחֹת הָעֵדֻת Ex 31:18 de tafels van het verbond en de wet. Het woord komt van een primitieve stam die ook in andere talen voorkomt; Ar. جلا; Ethiop. ለውህ; Syr. ܠܘܚܐ; Vergl. Sum. ligin [excerpt tablet]: imli-gi4-in, "tablet with excerpts, school text" het Akk. liginnu. Vandaar uit kwam ik bij een plaatsnaam לוּחִית Luhith, die van dit woord is afgeleid en wat het beste vertaald kan worden met "gemaakt van (schrijf)tabletten". De vraag is wat wordt hier mee bedoeld.

Luhith is een stad in Moab, ten zuiden van de rivier de Arno (Jes. 15:5; Jer. 48:5). Betreffende de naam, kunnen we ons afvragen of hiermee wordt bedoeld dat er allemaal schrijvers woonden, of dat de verschillende huizen gemaakt zijn van schrijftabletten. Een fenomeen welke we ook heden ten dage nog wel zien in het Midden-Oosten. Een bekend verhaal is die van de arts Botta ,welke tijdens zijn onderzoekingen te Khorsabad de bewoners van ieder huis, ieder hutje de volgende stereotiepe vragen stelde: "Hebt u oudheden? Oude potten? Misschien een oude vaas? Waar hebt u die tegels vandaan gehaald, waar die stal van gebouwd is? Waar komen die scherven aardewerk vandaan met die vreemde spijkertekens?" Of de antwoorden van de Arabieren aan Botta: "Zocht hij tichelstenen met inscripties? Die waren daar bij hopen. Hij kon het weten want hij had zijn oven van zulke stenen gebouwd en dat hadden ze in zijn dorp allemaal van oudsher gedaan."

We weten het niet, misschien waren de huizen in Luhith gemaakt van planken of schrijftabletten, of misschien woonden er inderdaad schrijvers. In ieder geval het woord denningen heeft voor heel wat deining gezorgd en bracht mij tot het schrijven van dit artikel op een digitaal plankje.

woensdag, april 08, 2009

Online Grieks/Hebreeuwse Bijbel

Van de hand van John Dyer is een spiksplinternieuwe website gelanceerd: Greek & Hebrew Reader's Bible. met verschillende opties waarmee je je kennis van de grondtekst kan vergroten. Beslist de moeite waard van een bezoekje.

dinsdag, april 07, 2009

Birkat HaChamah, 2009

Morgen is het Birkat HaChamah, de zegening van de zon, is een vrij onbekend Joods feest welke eens in de 28 jaar wordt gehouden. De afgelopen dagen is er door verschillende mensen over geschreven, zoals in de synagoge of sjoel aangekondigd dat de volgende ochtend Birkat hachama opgezegd zal worden. Deze wordt uitgesproken vanaf het moment van het eerste verschijnen van de zon tot het moment dat de zon in haar geheel zichtbaar is (dit duurt ong. 2½ minuut). Het tijdstip is (als we de Bilt als observatiepunt nemen) om 6:59 uur.
Denk erom om niet rechtstreeks in de zon te kijken, dit is nog steeds zeer slecht voor onze ogen. Geadviseerd wordt om met een echte eclipsebril te kijken, heeft u deze niet tot uw beschikking dan is een CD-rom ook geschikt (waarbij men niet door het gat in het midden moet kijken ;), zolang men maar niet al te lang kijkt.

Veel kijkplezier.


maandag, april 06, 2009

Zeehonden

Nee ze komen niet voor in de Bijbel, op z'n hoogst misschien een ver familielid als de Dugong. Maar soms is het leuk om foto's te maken van dieren in het wild met de minst geschikte apparatuur die maar bestaat: je mobieltje. Toen ik dan ook van het weekend zeehonden zag, liep ik er voorzichtig naar toe tot ik ze op 30 - 50 meter was genaderd. Gewapend met mobieltje wist ik onderstaande foto te maken, niet de scherpste maar voor ze er vandoor gingen toch vereeuwigd.


Livius Nieuwsbrief (41)

Dit is de eenenveertigste aflevering van de Livius Nieuwsbrief voor mensen met belangstelling voor de antieke wereld. Vanaf deze maand met een nieuwe rubriek over de wijze waarop het internet de wetenschappelijke praktijk doet veranderen.

De Nieuwsbrief wordt uitgegeven door Livius Onderwijs (waar het nieuwe programma net gereed is).

Jona Lendering (redactie)

===
NIEUW OP DE LIVIUS-WEBSITE

Tientallen nieuwe foto's in verschillende artikelen over Iran, vooral in de herziene pagina's over Susa, maar ook in stukjes over de kleinere sites Sar-e Pol-e Zahab, Tepe Nush-e Jan, Dukkan-e Daud en Anšan. Verder foto's van de prachtige Fausta-fresco's uit Trier en vertaalde stukjes over maximalisme en minimalisme en Cornelis de Bruijn.

===

IRAK EN SYRIË

De goednieuwsshow van de laatste maanden gaat maar door: de opgraving van Ur is heropend, in Babylon zoekt men naar wegen om de schade ongedaan te maken (meer...) en museumstukken worden teruggegeven. Dat het niet allemaal rozengeur en manenschijn is, bewijzen Nimrod en Nineve.

Droogte en laag water maken het mogelijk anders ontoegankelijke archeologische sites te onderzoeken.

En verder: een kleitablet uit de omgeving van Homs (met een schattige vertaling); Qatna; standbeelden in Palmyra; een nieuwe blog over Antiochië; en een zuur stukje over de reizende Babylonexpositie.

===

EGYPTE

Er zijn al een tijdje plannen voor een onderwatermuseum in het Ptolemaïsche paleis in Alexandrië: een overzicht.

Reconstructie van het parfum van koningin Hatsepsut.

Een bericht over het gezicht onder de beroemde buste van Nefertiti in Berlijn biedt vooral oude wijn in nieuwe zakken: er was al eens een expositie over soortgelijk onderzoek, met vergelijkbare conclusies (2 op de Schaal van Ktesias).

En nu we het toch hebben over Egyptische koninginnen: het stoffelijk overschot van Arsinoë IV zou zijn gevonden, de zuster van Kleopatra, die door Marcus Antonius werd vermoord.

Over Zahi Hawass maken we in deze nieuwsbrief elke maand wel een grapje: door zijn flamboyante, larger than life presentatie heeft hij de egyptologie een serieuzer gezicht gegeven dan, pakweg, vijftien jaar geleden, toen egyptologen nog vaak werden geconfronteerd met piramidioten. Helaas is Hawass als egyptoloog betrouwbaarder dan als kenner van de contemporaine geschiedenis, getuige enkele recente uitspraken van het type waarvoor je in een West-Europees land met pensioen wordt gestuurd. De website die een een ander publiceerde is -zoals alle online informatiebronnen over het Nabije Oosten- niet zonder critici, maar dat doet aan de ernst van de zaak niet af.

En verder: overzicht van recente vondsten; scheepsarcheologie; de sfinx; een balsem-bed; twee beelden van Amenhotep III; graven in Dra Abu El-Naga, Luxor, Luxor (bis) en Saqqara; meer over het graf van Djehuty (interessant!); Jebel Barkal; Dashur; meer Dashur; aardig artikel over Deir Al-Medina; terugblik op de archeologische reddingsoperatie uit de tijd toen de Assuan-dam werd aangelegd; en een interview met Krzysztof Grzymski.

===

IRAN en CENTRAAL-AZIË

Bij Ramhormuz zijn twee Achaimenidische paleizen ontdekt, die bevestigen dat de Koninklijke Weg ("Shahi Road") liep langs deze stad in Khuzestan. Het aantal van 36 zuilen dat daarbij aan het daglicht zou zijn gekomen, suggereert dat het complex niet heel groot is.

Een artikel over een inscriptie uit Afghanistan uit de tijd van Alexander de Grote zou intrigerend hebben kunnen zien als er niet tevens in te lezen viel dat de taal, het Baktrisch, de oertaal van de Bulgaren is. Ondertussen kan het gaan om de eerste, verkeerd begrepen onderzoeksresultaten uit het twee jaar geleden gelocaliseerde Achaimenidische Baktra - dus we wachten geduldig.

"Teruggave van museumvoorwerpen": dat heeft meestal iets met Bagdad van doen, of met de Elgin Marbles, maar dit keer gaat het over Kabul.

En verder: de domesticatie van het paard, eerder dan altijd aangenomen; een graf uit Tajikistan van iemand die proto-Indo-Europees zal hebben gesproken; Gohar Tappeh; Takht-e Rustam; falend monumentenbeheer bij Susa (niet voor het eerst); misbruik van de diplomatieke post om oudheden te smokkelen.

===

PERZISCHE GOLF

Voor het eerst loont het een rubriekje te maken over de Perzische Golf. Voilà: een zegelring uit Abu Dhabi; een overzicht van de laatste opgravingen in Koeweit; een overzicht van musea in de Verenigde Arabische Emiraten; werelderfgoedsite Mada'n Salah in Saudi-Arabië; en tot slot een bericht over het congres dat de aanleiding zal zijn geweest van deze explosie van nieuws uit een gebied waar we anders niets over horen.

===

GRIEKENLAND en BULGARIJE

Zoiets lezen we graag: de invloed van de Griekse wiskunde op de Romeinen.

Wat jammer nou: een artikel over de reconstructie van een laat-antiek snaarinstrument, maar zonder MP3tje om het te beluisteren.

Zoals gebruikelijk veel korte berichten: een stenen bijl uit de Bronstijd in Olympia; een werkplaats in Pella; een tweede-eeuws ruiterstandbeeld (waarom geen betere foto?), een antieke wijnboerderij; Nikopolis.

===

TURKIJE

Een artikel over Gobekli Tepe biedt weinig nieuws, maar vat het belang van de site aardig samen; sla alleen de verschrikkelijke kop over.

Altijd prettig voor de voorbereiding van je vakantie: een blogger die weet waarover hij het heeft, schrijvend over zijn vakantie in een leuk buitenland. Ferrell Jenkins bezocht Turkije en beschrijft Hierapolis, een graf en een bron aldaar, en ook het museum.

En verder: zeer, zeer oud staal; de stad Bodrum wil iets meer gaan doen met met Mausoleum van Halikarnassos; het Artemision van Efese.

===

ROME EN ZIJN RIJK

Interessant stuk over metalurgisch onderzoek naar Romeinse voorwerpen.

Archeologie wordt nog leuker als het gaat over wijn: dat de Romeinen de grondleggers van de wijnnijverheid in Bourgondië, bijvoorbeeld.

In Rome is een nieuw hoofd voor de archeologische dienst aangesteld.

Het maandelijkse rijtje nieuws uit Groot-Brittannië: Housesteads Fort; een spectaculaire vondst van bijna 900 munten uit de IJzertijd; Taunton; Corbridge.

En verder: Nîmes en het aquaduct van Gadara in Jordanië.

===

ROMEINEN IN DE LAGE LANDEN

Vorige maand berichtten we al over de ruzie -om de schaduw van een ezel- tussen Tongeren en Venlo over de precieze locatie van de ondergang van het Veertiende Legioen, maar de berichtgeving op GeenStijl is te aardig om niet nog een tweede keer naar dat geneuzel te verwijzen. De afstandsopgaven die Caesar verstrekt sluiten overigens het gelijk der Venlonaren uit, maar dat terzijde.

Je kon er de klok op gelijkstellen: films over de Slag in het Teutoburgerwoud, dit najaar tweeduizend jaar geleden. En meer nieuws uit de categorie "antieke horror": archeologisch bewijs dat de druïdes geen frisse jongens waren - maar zo'n vermoeden had u al.

En verder: een Romeins grafveld in Maasbree; een Romeinse zilverschat in Drente (datum 1 april, maar het lijkt een authentiek bericht); Aardenburg; en een kindergraf uit Ewijk.

Aftellen: het Gallo-Romaans Museum in Tongeren heropent op 21 mei.

===

ISRAËL

Het wordt "Abraham's Gate" genoemd, maar het is natuurlijk gewoon een stadspoort uit de Bronstijd te Tel Dan. Plus een aardig artikel over de politisering van de archeologie van Israël/Palestina, waarin ook de gewoonte wordt behandeld om werkelijk elke opgraving te voorzien van een bijbels naambordje.

Zelden werd oud nieuws zo opzichtig opnieuw gepresenteerd als in dit artikel over een geleerde die beweert dat de Dode-Zeerollen niet door de Essenen maar door de priesters van Jeruzalem zijn geschreven. Het idee is, zoals hier al aangegeven, van Norman Golb, die dit in 1992 opperde. Meer over Golb hieronder, in de nieuwe rubriek "internet".

Masada is als mythe nogal aan het afbladderen, en dus organiseren we toeristische reisjes langs Bar Kochba-locaties.

Een buitengewoon interessante vondst van een schedel, beschreven met magische spreuken, uit de Late Oudheid.

In Akko, het antieke Ptolemais, is een pier uit de hellenistische tijd ontdekt, bij Sderot een Byzantijns badhuis en bij Bet Shemesh een Byzantijnse kerk.

En verder: Umm Tuba, Tiberias, alruin en johannesbroodboom.

===

OVERIG

Macedonië: opgravingen te Heraklea Lynkestis, het fort van Skopje, Stobi en Isar.

De BBC bericht zomaar over Butrint in Albanië. De aanleiding van het artikel wordt niet helemaal duidelijk, maar we zijn er toch blij mee.

Opgravingen te Ghar ix-Xih (hoe verzin je zo'n naam) op Gozo.

De Nederlandse KB heeft een wiegendruk met de Hystorie vanden grooten Coninck Alexander aangekocht, met mooie afbeeldingen.

Een interessant artikel over het gebruik van een deeltjesversneller om voorwerpen van binnenuit te fotograferen. Daar gaan we meer over horen, zoals we ook wel meer zullen vernemen over deze lasertechniek. Verder kunnen we binnenkort rekenen op C14-dateringen van de pigmenten in rotstekeningen. En nu we het toch over methoden & technieken hebben: zo bestrijden we graffiti.

===

DWAASHEID

Je zou willen dat dit een 1 april-grap was: de zuidoostelijke hoeken van piramiden bij Giza staan in één rechte lijn om Heliopolis aan te wijzen. Nou vooruit, als je niet al te precies meet, staat alles wel op een rechte lijn.

Het nieuws dat Alexander ligt begraven in Australië is trouwens gedateerd op 19 maart, dus vermoedelijk serieus bedoeld. Dat wil natuurlijk niet zeggen dat het ook serieus verdient te worden genomen.

===

VRIENDEN VAN LIVIUS

Op zondag 5 april komen de Vrienden van Livius samen en spreekt Dirk Tang over "De luchtgevechten tijdens de Tweede Wereldoorlog". U bent welkom aan de Nieuwezijds Voorburgwal 282 A te Amsterdam, bereikbaar met de tramlijnen 1, 2, en 5 (halte Spui).

Het programma voor de komende maanden:
  • 3 mei: Fred Bronner
    • 1: Gezinspraak, de gevolgen van de toenemende democratisering in gezinnen
    • 2: Reclameuitingen: welke werken wel en welke niet en hoe gaat dat met onbewuste beïnvloeding?"
  • 5 juli: Hannie Halma, "Sporen in het woestijnzand, een fascinerende zoektocht naar het oude Egypte"
  • 2 augustus: Roelf Ridderikhoff, "De Piramide van Cheops"
  • 4 oktober: Suzette van 't Hof, "Pelgrimsinsignes uit Amsterdamse bodem"
===

BOEKEN

W.A. Simmons' Peoples of the New Testament World is een aardige sociale geschiedenis van Palestina aan het begin van onze jaartelling (recensie).

Van woensdag 15 tot en met zaterdag 25 april 2009 vindt bij uw boekhandel de Week van de Klassieken plaats, waarin allerlei boeken van Griekse en Romeinse auteurs worden aangeboden. Naast enkele uitgeverijen zullen ook het Allard Pierson Museum in Amsterdam, het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden, Museum het Valkhof in Nijmegen en Tresoar in Leeuwarden activiteiten ontplooien. Piet Gerbrandy schreef het geschenkboekje De marteling van het genot.

Door een grappige samenloop van omstandigheden verschijnt in diezelfde week ook het boek Vergeten erfenis van uw redacteur, die pleit voor een herbezinning op de klassieken. En omdat "narcisme" deze maand toch het buzzwoord bij uitstek schijnt te zijn, voegt uw redacteur er maar onbescheiden aan toe dat hij op op vrijdag 17 april in het kader van de Week van de Klassieken van 19.30-21.30 spreekt in Boekhandel Pasman in Wormerveer. Of luister naar het radio-gesprek met Theodor Holman en Max Pam.

===

INTERNET

Het British Museum heeft zijn catalogus online geplaatst: een bescheiden een-en-kwart miljoen onderwerpen (de zoeksleutel "Nebamun" levert alleen al 52 hits op - allemaal naar een pas geopende afdeling).

Meer goed nieuws: het MIT zal alle wetenschappelijke publicaties online plaatsen nadat het Amerikaanse congres heeft geëist dat universiteiten die subsidie ontvangen, hun wetenschappelijke publicaties gratis online ter beschikking stellen. De EU werkt aan vergelijkbare wetgeving, maar het voorstel is erg vertraagd. Het zal er uiteindelijk wel komen omdat, zoals Roger Pearse al eens opmerkte, het niet valt uit te leggen dat de burger, die eerst heeft betaald om het wetenschappelijk onderzoek mogelijk te maken, een tweede keer moet betalen om de publicaties te mogen inzien.

Een groot, maar wat laat, initiatief om manuscripten digitaal online te plaatsen. Daarmee vergelijkbaar is het bericht dat het Duitse nationale archief heeft besloten al zijn foto's ter beschikking te stellen van non-commerciële internetdiensten (zoals de Duitse Wikipedia).

"Internet 2.0" is de aanduiding van de mogelijkheid commentaar aan een artikel toe te voegen of, door middel van blogs, zelf content te schrijven. Het bekendste voorbeeld van gebruikersparticipatie is vanzelfsprekend de Wikipedia. Het nadeel is dat dit anoniem kan gebeuren. De zoon van Norman Golb, een niet onomstreden geleerde die zich bezighoudt met de Dode-Zeerollen, is deze maand in opspraak gekomen omdat hij zijn vader verdedigde door, gebruikmakend van de namen van zijn vaders critici, berichten te posten ("impersonating" - een strafbaar feit). Vaderlief maakt het er niet beter op door het te vergoelijken, waarmee hij vooral aangeeft totaal niet te begrijpen dat anonimiteit in de wetenschap "is ultimately indefensible". Het is natuurlijk wel leuk voor lexicografen.

===

EN TOT SLOT

Zelfs die tot vervelens toe getrokken parallel tussen Amerika en het Romeinse Rijk wordt weer grappig als 'ie in Doonesbury wordt getrokken.

--
Jona Lendering
http://www.liviusonderwijs.nl/

donderdag, april 02, 2009

De amandelboom zal bloeien

Ja het begint voorjaar te worden, de amandelboom in onze tuin heeft de winter zonder kleerscheuren overleefd en staat na weken in knop eindelijk in bloei. De strakke blauwe hemel geeft aan dat het de komende dagen schitterend weer wordt. Dus tijd om eens een paar dagen heerlijk uit te waaien op één van de waddeneilanden. De komende dagen is het dan ook wat rustiger op mijn blog.

Een marskamp in Ermelo

Op school leer je altijd dat de Romeinen niet verder zijn gekomen dan de Rijn in Nederland. Toch is dat niet geheel de waarheid, zo is er op de Ermelosche Heide restanten gevonden van een Romeins marskamp, welke 6000 soldaten herbergde. Deze soldaten waren op mars en moesten 's nachts overnachten. Ze maakten dan een kamp (een marskamp), deze moest beveiligd worden tegen vijanden, dus voordat deze soldaten mochten rusten moesten ze eerst een greppel rondom het kamp graven en met de grond aan de binnenkant ook nog eens een wal. Daarnaast werden vaak scherpe palen in de wal gestoken om een aanval te bemoeilijken. Restanten van zo'n marskamp zijn gevonden in de buurt van Ermelo en is een aantal jaren geleden gerestaureerd. Hieronder foto's van een standbeeld en een plaquette die speciaal gemaakt zijn. Voor hen die meer willen weten hier een satellietfoto van de omgeving, waar duidelijk de contouren van het kamp zijn te zien.


Christenvervolging

Een overzicht van de belangrijkste (kranten)koppen van de afgelopen dagen die met christenvervolging te maken hebben.


woensdag, april 01, 2009

Biblical Studies Carnival XL

De 40ste Biblical Studies Carnival is verschenen op de weblog van James Gregory en zoals hij zelf al aangeeft een extra lange, boordevol informatie.

Biblioblog Top 50

De nieuwe Biblioblog Top 50 is uitgekomen met een verrassende nieuwe nummer 1:

We have a new Number One Biblioblogger this month…
Dr. Jim West

Zie de lijst voor de andere top 50 onder de Bibliobloggers.

Birkat HaChamah, 1897

Birkat HaChamah, de zegening van de zon, is een vrij onbekend Joods feest welke eens in de 28 jaar wordt gehouden. Dit jaar wordt het op 8 april gehouden. Hieronder een krantenartikel uit de New York Times van 8 april 1897 waar de gebeurtenissen van dit feest op een humoristische manier worden verteld: