Akkadische plantenlijst (3)

Hierbij het laatste deel van mijn Akkadische plantenlijst. Hier zijn het eerste en tweede deel te vinden.

saḫlû	Waterkers
šammu	Plant, kruid, gras, veevoer, medicijn
šammu	Plant, kruid, gras, veevoer, medicijn
šegušum	(gevlekte) gerst, een soort meel
suluppu	Dadel (de vrucht)
ṣumlalû	Plantennaam (aromatische boom, struik)
šūmū	Knoflook
šunû	Kuisboom, acacia-achtige struik
ṣuṣû	moeras(bos), biesbos
taskarinnu	Buksboom, bukshout, misschien walnoot
tillatu ii	Wijnstok, druif
tiskarinnum	Buksboom
tittu(m)	Vijg, vijgenboom
uhūlu	Zeekraal (Salicornia)
ûm	Gerst, graan
urnu	Kleine ceder
urqῑtu	Groene gewassen, plantengroei
urû iii	Twijg

Mochten jullie opmerkingen of aanvullingen hebben laat het mij weten.

Akkadische plantenlijst (2)

Hierbij het tweede deel van mijn Akkadische plantenlijst. Het eerste deel is hier te vinden.

kakkû	Linzen
kamantu, kamandu	Plantennaam onbekend
karānu	Wijn, wijnstok
kasû	Mosterd
katarru	Paddenstoel, zwam, muurzwam, schimmel
kibtu	Soort tarwe
kirû	Tuin, boomgaard
kiššānû	Peulvrucht
kitû	Vlas
kukru	Terebinth
maštakal	Zeepkruid (?)
mēreštu, mērešu	Akker, cultuurland
mirītu	Weide, weidegrond
namû	Weidegebied
nawû	Weidegebied, steppe
nidûtu	Braakland
nīnû	Gomachtig kruid uit het gebergte
nuḫurtu	Medicinale plant, soort duivelsdrek (Asa Foetida)
per'u	Loot, spruit, telg
qanû	Riet
qīšu	Kreupelhout, bos, rietbos, woud
qû(m)	Vlas, hennep, draad, snoer
qudratu	Plantennaam onbekend

Assyrisch Woordenboek CAD

Het Assyrisch Woordenboek "Chicago Assyrian Dictionary" is nu bijna volledig te downloaden via http://oi.uchicago.edu/research/pubs/catalog/cad/

Akkadische plantenlijst

Al enige tijd ben ik bezig met het samenstellen van een flora van Bijbelse planten. Daarbij is het soms handig om de naam van planten ook in andere talen te weten. Om die reden heb ik een lijst samengesteld met planten waarvan ik de Akkadische naam kon vinden.
Hieronder het eerste deel, mochten jullie aanvullingen of verbeteringen hebben dan hoor ik het graag.

abukatu	Een biezensoort (Scammonia?)
aktam	Wonderolie vd ricinusboom
allānu	Eik ?
apu	Riet, rietbos, rietkraag
ašnon	Graangodin, zn. Graan
asu	Welriekende plant, myrthenheide (myrtle)
ašu	Myrthe
atā'išu	Nieskruid, niewwortel
baluḫḫu	Galbanum, moederhars (Sum. leenwoord)
bīnu	Tamarisk
burāšu	Jeneverbes
būšānu	Plant, “wilde wijn”
dagan	God van het graan
dašgarinnum	Buksboom
diskarunnum	Buksboom
dīšu	Gras
emdu (ook endu, imdu)	Soort cypres
ernu, erinnu	Ceder
gišimmaru	Dadelpalm
gubnu	Boomstam, boom
ḫallūru	Kikkererwt
ḫūratu	Looiersboom (Gerber-sumach)
imbû tâmti	Wier of algachtige
immaru	Dadelpalm
inbu	Vrucht, fruitboom
irrû	Colocynthus
iṣu	Boom, hout

Prof. dr. García Martínez gaat met emeritaat

De directeur van het Qumran Instituut aan de Rijksuniversiteit Groningen, prof. dr. F. García Martínez, gaat met emeritaat.

Prof. Martínez heeft zijn hele wetenschappelijke loopbaan gewijd aan de in 1947 bij Qumran gevonden Dode Zeerollen. Ter gelegenheid van het vertrek van Martínez is maandag en dinsdag in Groningen een internationaal symposium georganiseerd. Op het symposium staat de vraag centraal: „Wat is de bijdrage van de Dode Zeerollen aan het onderzoek naar vorming van de Bijbelse canon?”

De organisatie van het symposium ligt in handen van het Qumran Instituut. Dit gezaghebbende instituut werd in 1961 opgericht door prof. dr. A. S. van der Woude. Het is het enige expertisecentrum in Nederland waar de bestudering van het vroege Jodendom en de Dode Zeerollen centraal staat.

Tijdens het symposium wordt Martínez, een geboren Spanjaard, benoemd tot ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw.

Gouden regen

Vele jaren geleden plantte ik in mijn tuin een Gouden Regen, een schitterende boom die nogal een hoge dunk van zichzelf had. Ieder jaar werd hij groter en hoger en pronkte met zijn schitterende bloesem, zodat alle andere struiken als het ware niets waren.

Het kon dan ook niet goed gaan, deze boom moest met zijn eigendunk geconfronteerd worden, op een herfstachtige dag, het stormde behoorlijk, werden verschillende takken afgerukt en de stam werd behoorlijk geknakt. En daar lag hij hulpeloos tussen de Rododendron. Er zat niet anders op om hem te rooien. Maar dat was moeilijker dan gezegd want ik wilde niet de andere planten beschadigen. Dus besloot ik om hem vlak boven de grond af te zagen.

De Gouden Regen heeft het zwaar gehad, hij kon niet meer parmantig met zijn bloesem over de andere planten regeren. Zijn wortels die nog onder de grond zaten bevatten nog leven en begonnen dieper de grond in te gaan, ze zochten stevigheid door zich tussen de wortels van andere struiken te mengen. Na een jaar kwam uit de stam een kleine loot, welke zich voorzichtig naar boven wurmde. Nu 3 jaar later is het een klein boompje waar voorzichtig de eerste knoppen aanwezig zijn, die verraden dat hij weer wil gaan bloeien.

De geschiedenis van deze boom deed me denken aan veel Evangelische kerken, ze ontstaan groeien snel, maar houden zich niet bezig met een degelijk fundament. Door deze snelle groei, kijken ze neerbuigend naar de andere (meer orthodoxe) kerken, die klein blijven. Maar dan komen de geestelijke stormen. Men kan niet meer aan de verwachtingen voldoen. Gemeenteleden gaan geknakt en beschadigd weg, de gemeente wordt langzaamaan kleiner. Steeds minder bezoekers en soms lijkt het alsof de laatste dagen geteld zijn voor zo'n gemeente. Ze zijn als de boom welke tot de stam is afgezaagd.

In deze situatie kan men terugkijken, waarom ze ook al weer waren opgericht. De overgebleven leden kunnen kijken naar hun fundament en dan komt de verdieping. De wortels groeien, ze worden sterker en mogen dan langzaam weer groeien. Niet als een hooghartige Gouden Regen, maar als een boom met diepe wortels, die tegen een storm bestand is, met degelijke takken die schaduw kunnen geven aan de andere bomen. Wiens wortels zich vermengen met de wortels van andere kerken en pas dan kunnen ze groeien en vrucht dragen. Pas dan mogen ze een boom zijn tussen de andere bomen en struiken en volwaardig lid zijn van Gods Tuin.

Citaat

Verbazingwekkend hoeveel gebedsgenezers een bril dragen.

Christenvervolging: Oezbekistan

In de Oezbeekse stad Karsji is zondag de samenkomst van een baptistengemeente door overheidsingrijpen beëindigd. Alle bezoekers werden beboet en gedwongen het gebedshuis te verlaten. Drie oudsten zijn onder arrest gesteld en afgevoerd naar het politiebureau.

Bron: RD

De roeping van Jeremia

Wijders geschiedde des HEEREN woord tot mij, zeggende: Wat ziet gij, Jeremía? En ik zeide: Ik zie een amandelroede. En de HEERE zeide tot mij: Gij hebt wel gezien; want Ik zal wakker zijn over Mijn woord, om dat te doen.

Jeremia 1:11-12

Bij de roeping van Jeremia toonde God hem een amandelstokje (Jer 1:11). Om dit beeld te verstaan moeten we weten dat de Amandelboom, zoals hierboven al gesteld, de eerste boom in het Midden-Oosten is, die na de winter gaat uitbotten en bloesemen. Reeds in januari, als de andere planten nog in hun winterslaap zijn, gaan zijn knoppen al groeien en zelfs bloesemen. Hij reageert dus sneller dan andere planten op de lentezon en lenteregen.

De Hebreeuwse betekenis van het woord amandel קד ש shaqed is dan ook waakzaam, oplettend. Welnu, zo zal God met grote ijver en met spoed waken over zijn woord dat het zal doen, waartoe Hij het zond. De NBV geeft als vertaling "zo snel als een amandelboom in het voorjaar uitbot, zo snel laat ik mijn woorden uitkomen.", maar vergeet daarbij het Hebreeuwse beeld van de "waakzaamheid".

Alsem

In de Bijbel komt de לַעֲנָה "alsem" (Artemisia herba-alba Asso) 8 keer voor in het Oude Testament en 1 keer (αψινθος) als de naam van een ster in het Nieuwe Testament.

Door de zeer bittere smaak en de giftige werking, wordt de plant in verschillende passages figuurlijk gebruikt in vervloekingen. In de wet (Deuteronomium 29:18) wordt een ieder die zich van de Heere afwend vergeleken met Alsem. In Jeremia wordt dit uitgewerkt door te stellen dat het volk Alsem te eten en te drinken krijgt (Jeremia 9:15; 23:15), en later in Klaagliederen (3:15; 3:19) geeft hij aan dat hij zelf dit kreeg. Hierbij is niet duidelijk of dit komt omdat de leiders van het volk het recht verbogen, zoals door Amos (5:7; 6:12) wordt aangevoerd. Als laatste komen we de plant tegen naar aanleiding van de bittere gevolgen van een verhouding met een vreemde vrouw (Spreuken 5:4).

De ster Alsem

In de Openbaring van Christus wordt nog eenmaal de plant genoemd, nu in de symbolische betekenis van een giftige ster: "En de naam der ster wordt genoemd Alsem; en het derde deel derwateren werd tot alsem; en vele mensen zijn gestorven van de wateren, want zij waren bitter

geworden." Sommige populaire theologen hebben wel eens verklaard dat het hier zou gaan om de kernramp te Chernobyl (Rusland) op 26 april 1986, omdat Chernobyl in het Russisch "alsem, bitter" betekent.

Brem als voedsel?

Ze plukken melde en bladeren van struiken,

de wortels van de brem zijn hun voedsel.

Job 30:4

In bovengenoemde tekst wordt de Brem genoemd, maar dan als voedsel voor de armen. Dit is vreemd omdat de gehele plant giftig is. In de kanttekeningen van de Staten Vertaling staat “Hij wil zeggen dat zij gegeten hebben hetgeen anders niet eetbaar was. Anders, de jeneverwortel was om [hen] te warmen.” Hoewel ze de verkeerde naam geven van de plant, is de opmerking dat de plant gebruikt werd om zich te warmen correct. Het woord lachmam “voedsel” moet dan ook gelezen worden als l'chamem “zich warmen”, dit komt overeen met de eerder genoemde passages in Psalm 120:4 en 1 Koningen 19:6. Een betere vertaling is dan ook: Ze plukken melde en bladeren van de struiken en warmen zichzelf aan de wortels van de brem.

Witte Brem

Zelf echter trok hij een dagreis ver de woestijn in, ging zitten onder een bremstruik en begeerde te mogen sterven, en zeide: Het is genoeg! Neem nu HERE, mijn leven, want ik ben niet beter dan mijn vaderen. Daarop legde hij zich neer en sliep in onder een bremstruik. Doch zie, daar raakte een engel hem aan en zeide tot hem: Sta op, eet.

1 Koningen 19:4-5

Na Elia's heldhaftig optreden tegen de Baäl priesters van Achab, vlucht hij naar het zuiden richting Ber-Séba, waar hij zijn dienstknecht achterliet. Zelf niet zeker van zijn leven trok nog verder de Negev woestijn in. Waarna hij op een gegeven moment uitgeput in slaap valt onder een רתם (rethem) bremstruik. Waar hij in een depressieve bui zegt “Het is genoeg; neem nu HEERE, mijn ziel, want ik ben niet beter dan mijn vaderen”. Vervolgens wordt hij wakker gemaakt door een engel, welke hem te drinken geeft en een koek heeft gebakken op kolen. Dit laatste is interessant, omdat van de Brem houtskool wordt gemaakt en dus een indirecte verwijzing is dat het hier inderdaad om de Brem (Retama raetem) gaat.

Ook in de passage "gloeiende houtskool van de brem" in Psalm 120:4 verwijst naar het feit dat het hout van de witte Brem uitstekend geschikt is voor het maken van houtskool. Deze houtskool was een belangrijk handelsartikel tussen de bedoeïenen en de Egyptenaren. Het hout brand zelfs zeer goed als het niet eerst tot houtskool is verwerkt.

Israël op een doordeweekse dag

Een echtscheiding betekent maar al te vaak dat de problemen van de ouders worden opgelost door de kinderen ermee op te zadelen. Ik ben geen voorstander van echtscheidingen, maar soms word je geconfronteerd met gevallen waarvan je denkt dat het de minst slechte oplossing is. Ik lees daar niet graag over, en zou het boek van Rachel Levy, Israël op een doordeweekse dag, niet hebben gekocht als het niet tevens een boek was over het dagelijks leven in Israël anno vandaag. Mocht ik nog over de aanschaf hebben geaarzeld, dan werd ik wel over de streep getrokken door de aanbeveling dat het boek niet ging over de Bijbel of de Palestijnse kwestie - onderwerpen die me op zich wel interesseren maar waar ik ook wel eens niet over wil horen. Wie zich over Zwitserland wil informeren, wil toch ook wel eens iets anders dan Wilhelm Tell en het bankgeheim?

Zo'n 300 pagina's lang neemt Levy ons mee door Israël, en ik heb me geen seconde verveeld, zelfs al is de rode draad die van het falende familierecht. Tussen de bedrijven door komen ook zaken als de bouw van de stad Modiïn, het bezit van huizen in Jeruzalem (een in feite hilarisch verhaal over belastingontduiking), de veiligheid van weg-443 en de aanpak van wanbetalers aan de orde. Levy weet een prachtig beeld op te roepen van een jonge democratie - een van de weinige werkende democratieën in het Midden-Oosten wel te verstaan - en een bevolking die tot op het agressieve zelfredzaam is.

De rode draad is dus de echtscheiding van Sara, de jongere zus van Rachel Levy. Een jonge vrouw uit een zionistische familie vestigt zich in Israël, trouwt met een man uit Irak, krijgt twee kinderen, ziet het huwelijk op de klippen lopen en ontdekt dat de jonge republiek in feite nog geen familierecht kent. Er is wel jurisprudentie, maar de wetgeving is inconsistent en advocaten blijken niet op de hoogte van het bestaan van verdragen als de Haagse Conventie tegen Kinderontvoering. Een andere complicatie blijkt het bestaan van twee soorten rechtspraak: die door de rabbijnen en die door de wereldlijke overheid, in de vorm van speciale familierechtbanken.

Het echte probleem is echter dat het aan de man is de echtscheidingsbrief te laten schrijven, wat hem in staat stelt allerlei concessies van zijn echtgenote te bedingen - een verwaarloosbaar lage alimentatie bijvoorbeeld. In de praktijk staat de vrouw machteloos, en als immigrante heeft Sara het dubbel moeilijk: er bestaan uitreisverboden die het haar onmogelijk maken met haar kinderen het land te verlaten. Ook dat maakt haar tot een speelbal voor haar ex, die borgsommen van honderdduizenden dollars kan eisen om zijn kinderen toestemming te geven voor een bezoek aan hun grootouders.

Op zich valt voor zo'n verbod wel iets te zeggen. De kinderen zijn geboren in Israël en hebben daar hun vriendjes en vriendinnetjes, wat het onverstandig maakt ze daar weg te halen tijdens de emotioneel verwarrende gebeurtenissen van een echtscheiding. Maar bedenk wat het betekent: "Een staat die zijn burgers bij voorbaat veroordeelt, zonder enige aanleiding ingrijpt in hun bewegingsvrijheid en ze onherroepelijk vastzet, ook al zijn ze respectievelijk één en drie jaar op het moment dat het vonnis wordt uitgesproken." Dat uitgerekend joden door dit soort verboden worden getroffen doet, zoals Levy met gevoel voor understatement noteert, denken aan een ander verleden.

Hoewel uitreisverboden in het Midden-Oosten vaker voorkomen, is het beperken van iemands bewegingsvrijheid zonder dat er een strafbaar feit is gepleegd, in strijd met een hele reeks internationale mensenrechtenverdragen. Vermoedelijk zouden de meeste Israeli's het ook wel anders willen, maar het verhaal van Sara vindt weinig geloof; een van de meest schokkende passages vond ik hoe een rechter die een lezing over het onderwerp bijwoonde, de spreekster onderbrak door haar van leugens te betichten. En zelfs als de wil er zou zijn het familierecht te verbeteren, dan nog is het politiek moeilijk haalbaar zolang het parlement en de regering hun aandacht moeten richten op de veiligheidssituatie.

Moed kan de gezusters-Levy niet worden ontzegd. In een van de laatste hoofdstukken vernemen we dat Sara een stichting (Hatikvah) heeft opgericht waarin vrouwen met soortgelijke problemen ervaringen kunnen uitwisselen. (Een van de meest bittere grappen in het boek is als een de leden zegt te hopen dat Hamas de macht overneemt. Zouden Sara en Rachel Levy weten dat het rabbinaal familierecht in het verleden inderdaad Joodse vrouwen naar de Islam heeft gedreven?) En ook Rachel is moedig, want ze noemt enkele falende advocaten bij naam en toenaam. Nog maar kort geleden is in Nederland een blogger veroordeeld die soortgelijke informatie naar buiten bracht.

Het hoofdstuk over de stichting Hatikvah maakt dat Israël op een doordeweekse dag uiteindelijk hoopvol eindigt. Zoals ik al zei is het verhaal van de echtscheiding deprimerend, maar het boek biedt méér en gaat ook over de problemen en successen van een jonge, door vijanden omgeven staat die enorme aantallen immigranten moet assimileren. Alles is nog in opbouw, ook het familierecht. Israël op een doordeweekse dag is als boek niet volmaakt (het zou baat hebben gehad van betere eindredactie) maar is verplichte kost voor iedereen met belangstelling voor Israël: niet het land van de toeristen, van de pelgrims of van de naargeestige berichten uit het acht uur journaal, maar het land van echte mensen, met hun problemen, hun veerkracht en hun hoop.

Jona Lendering

Christenvervolging: Algerije

Al 26 van de 50 Protestantse kerken in Algerije zijn gesommeerd te sluiten, maar niet alle kerken geven hieraan gehoor. Volgens de wet zijn bijna alle Algerijnse kerken illegaal, omdat vrijwel alle Algerijnse christenen als moslims zijn geboren.


Bron: OD

Barnevelds Woordenboek

Barnevelds Woordenboek

het dialect van de West- en Midden-Veluwe

Auteur(s): H. van de Giessen
Prijs: € 23,50
Aantal pagina's: 324
ISBN: 978-90-8788-041-5

Het Barnevelds Woordenboek biedt een blik op het leven van de West- en Midden-Veluwe tussen de beide wereldoorlogen. In ruim 8000 woorden, die verklaard worden en waarbij voorbeelden gegeven worden van hoe die woorden in zinnen en uitdrukkingen gebruikt werden en worden, krijgt de lezer een beeld van de taal en de cultuur van Barneveld en omgeving. De bijpassende foto's van Brand Overeem illustreren het geheel.

Bij het verzamelen van het materiaal is gebruik gemaakt van schriftelijke teksten van particulieren en correspondenten in de verschillende dorpen van de gemeente Barneveld. Het woordenboek beschrijft niet alleen het dialect van de gemeente Barneveld, maar ook van de (aangrenzende delen van) Nijkerk, Scherpenzeel, Renswoude, Meulunteren en Lunteren, Harskamp, Putten en Uddel.

De samensteller van het Barnevelds Woordenboek is H. van de Giessen (93). Hij gaf jarenlang les aan het Johannes Fontanus College in Barneveld. De uitgave bevat circa 45 foto's van Brand Overeem, die grote faam verwierf als de fotograaf van het de laatste decennia in hoog tempo verdwijnende Veluwse leven. Deze foto's maken van het Barnevelds Woordenboek niet alleen een waardevol naslagwerk, maar ook een boek om zo maar eens in te bladeren en op een willekeurige plaats aan het lezen te slaan.

Livius Nieuwsbrief (30)

Dit is de dertigste aflevering van de Livius Nieuwsbrief, een maandelijks verschijnend mailtje voor mensen met belangstelling voor de antieke wereld. Het wordt uitgegeven door Livius Onderwijs.

===

NIEUW OP DE LIVIUS-WEBSITE

Een kort stukje over het museum van het Libische Bani Walid, de Thermen van Hadrianus in Lepcis Magna, en het essay Dio, waarin Synesius van Cyrene de relatie tussen filosofie en algemene ontwikkeling beschrijft (waarmee nu de volledige werken online beschikbaar zijn).

Op onze zustersite LacusCurtius: de volledige tekst van Richard H. Allen's Star Names. Their Lore and Meaning, een oud boek dat alle antieke sterrenlegenden bij elkaar biedt - een beetje rommelig, maar een ware Fundgrube. Verder 65 van de 80 Griekse teksten van Dio Chrysostomos; de rest volgt. (meer nieuws...)

===

EGYPTE

Moeilijk te missen deze maand: een standbeeld van koningin Tiye (meer...; meer...). Soortgelijk: een standbeeld van Amenhotep III.

De maandelijkse nieuwe tombe: bij Ahnasia, uit de Eerste Tussentijd (meer...).

En verder: Hawara; de mummie van een zoon van Ramses II; een grafveld bij El Hibeh; een ezelgraf; de Al-Muzawaka necropolis in de Dakhla-oase; de Italiaanse opgravingen bij Jebel Barkal (in Soedan); en een lief stukje over het bouwen van piramiden.

En voor zijn fans: er lijkt iets te zijn gebeurd met de onvermijdelijke doctor Zahi Hawass. In de nieuwsbrief van februari constateerde uw redacteur dat een van zijn publicaties offline was gehaald, in maart zweeg hij in alle talen, en ook deze nieuwsbrief moet het zonder hem stellen.

===

MESOPOTAMIË

Uiteraard is er het maandelijkse stukje over de ondergang van ons erfgoed in Irak, maar er is ook goed nieuws: de instelling van een nieuwe erfgoedorganisatie. En het bericht over de identificatie van en vondsten uit een Babylonische stad suggereert een rustige opgraving, zoals die ook in een land als Iran of Egypte kunnen plaatsvinden. Maar het museum van Bagdad blijft gesloten.

===

IRAN en CENTRAAL-AZIË

Twee berichten van de notoir onbetrouwbare CAIS: de vondst van een Parthisch graf en een fort uit dezelfde tijd (vgl. dit artikel uit een betrouwbaarder bron).

En verder: een Elamitische tempel; falende bescherming voor de inscriptie op Khark; de wortels van het schaakspel.

===

GRIEKENLAND

Het skelet van een vrouw die een schedeloperatie ("trepanatie") heeft ondergaan, uit de derde eeuw - voor of na Christus, dat wordt uit het artikel niet duidelijk, maar navraag leert dat het n.Chr. moet zijn.

En verder: Pella; Kissonerga-Skalia.

===

TURKIJE

Alleen klein nieuws uit Hirbemerdon Tepe en Assos.

===

ROME EN ZIJN RIJK

De directeur van Fishbourne vertrekt, en dat is aanleiding voor een aardig overzichtsartikel over een fascinerende Romeinse villa in Engeland (museumwebsite).

Angstaanjagend artikel over de mogelijkheid dat de vloedgolf van 365, die de Afrikaanse noordkust van Karthago tot Alexandrië verwoestte, zich herhaalt.

Veel internationaler kan de samenwerking niet: Japanse archeologen restaureren een Romeinse tombe in Libanon.

Nieuws uit Rome: een nieuwe theorie over de zogenaamde Lupercal; reconstructie van de Apollotempel op de Palatijn (ten onrechte aangekondigd als "one of Rome's earliest major temples"); de openstelling van het Huis van Augustus; muziek van Brian Eno zal de Ara Pacis opluisteren; de middenrail van het Circus Maximus wordt vrijgelegd; een poging met licht de oorspronkelijke kleuren op de Zuil van Trajanus te projecteren; nieuwe ontdekkingen bij de aanleg van de Romeinse metro; en de schade van toerisme.

En verder: het Romeinse theater van Medellin; metaalrecycling; de Romeinse villa op Wight; munten uit de tijd van Nero; een villa in Cambridgeshire; Cirencester; filmpje over het Colosseum met mozaieken uit Dar Buc Ammera; en Angelsaksische grafstenen en ditto grafveld.

===

JODENDOM en CHRISTENDOM

Opnieuw een zegel in een IJzertijdcontext in Jeruzalem (en een vergelijkbaar artikel). Ook enkele huizen uit de IJzertijd, niet ver van de Tempel. Vanzelfsprekend aangekondigd als "uit de tijd van de Eerste Tempel", want de Bijbel, die is er vooral om er met de haren bij te slepen als je archeologie bedrijft.

De joden vierden in maart Purim en de christenen vierden Pasen, en dat leidt tot journalistieke stukjes waarin een nieuwe kijk op de oude gebeurtenissen wordt gezocht. Koningin Vashti als feministische heldin is onschuldig, een artikel over de techniek van het kruisigen vooral smakeloos, en een stuk over die malle graf-van-Jezus-hype gewoon overbodig.

Een tijd geleden schreef Seth Schwartz een intrigerend boek, The Ancient Jews: Imperialism and Society, waarin hij onder meer wees op de verregaande integratie van de bewoners van Judea in de wereld van het Romeinse Rijk. In feite verdween de Joodse identiteit, om alleen bewaard te worden door enkele rabbijnen. Dat leidt tot nogal wat nader onderzoek, zoals dat naar rabbijnse reacties op heidense sculptuur (let op de conclusie).

Een leuke vondst uit Wenen: een joods graf uit de derde eeuw, eerder dan iemand had verwacht.

En dat de Tempelberg omstreden blijft, blijkt wel uit deze artikelen: de Herodiaanse tunnel langs/onder de Tempelberg; vernietiging van Joodse overblijfselen op de Tempelberg; politieingrijpen; en een complottheorie.

De ontdekking van enkele preken van Augustinus.

En verder: Hazor; een zilveren munt uit de Ptolemaische tijd; James Bond in de Bijbel; overzicht van het debat over de historische Jezus.

===

ROMEINEN IN DE LAGE LANDEN

Een IJzertijdheiligdom bij Heiloo is vernietigd.

De Maas had een religieuze functie voor de Kelten.

"Het oudste veeartsen-instrument van Nederlandse bodem" staat er kuis in het persbericht. Het gaat om een tang om castreertang.

In Millingen wordt een liburna, een Romeins schip, worden nagebouwd.

En verder: Kortrijk; Oudenburg;

===

OVERIG

Een poging een Fenicisch schip te herbouwen is aardig, maar men wil er ook mee om Afrika heenzeilen, zoals in de Oudheid ook eens gebeurde.

Uit Jemen: een sfinxachtige steen en een tempel.

Sterk artikel over hoe antieke ingenieurs te werk gingen.

En een nachtmerrie: de verfilming van Yourcenars roman Mémoires d' Hadrien, met als regisseur John Boorman, die ook de Arthurmystiek om zeep hielp met Excalibur. Dat wordt dus de verdrinkingsdood van Antinoüs op de klanken van het adagietto uit de Vijfde van Mahler, en meer van dat soort clichés. Misschien valt er meer te verwachten van Agora.

===

DE "KASTEEL VAN AMSTERDAM-PRIJS"

Elke maand zijn ze er weer: persberichten waarin sensationele archeologische vondsten worden gemeld, en en waarvan al gauw duidelijk is dat het erom gaat publiciteit te genereren om de financiering van de betreffende opgravingen veilig te stellen. Zoveel creativiteit verdient aandacht, en daarvoor is de "Kasteel van Amsterdam-prijs" ingesteld. Deze maand kan de prestigieuze onderscheiding natuurlijk niet gaan naar een ander bericht dan dat over de vondst van een Myceens graf op Leukas.

Op zich is dat leuk genoeg, maar het wordt gepresenteerd alsof de ontdekking zou moeten leiden tot debat over de locatie van het homerische Ithaka. Je zou zeggen dat die flauwekul nu toch eens doorgeprikt zou zijn, maar nee: men vliegt er met open ogen in. Een veel interessantere Myceense vondst werd gedaan bij Korphos-Kalamianos (meer...).

===

DWAASHEID

Een kleitablet dat melding maakt van een meteoor die Sodom en Gomorra zou hebben verwoest: dat hadden we in deze deprimerend frequente rubriek nog niet gehad. Wel een mooi tablet overigens.

En verder: Mozes aan de bewustzijnsverruimende middelen.

En dan zeggen ze dat Duitsers geen gevoel voor humor hebben: een leuke 1-aprilgrap.

===

NIEUWE EXPOSITIES

In het Louvre is een prachtige expositie begonnen over het oude Babylon (recensie).

En een verdraaid goed artikel over hoe Londense musea ten onrechte zaken hypen. Het gaat over Groot-Brittannië, maar de conclusies zijn ook van toepassing op Frankrijk of Duitsland.

Lopende exposities: zie hier.

===

VRIENDEN VAN LIVIUS

Op zondag 6 april komen de Vrienden van Livius samen voor een lezing en excursie: we verzamelen om 13.30 uur in de zaal aan de Nieuwezijds Voorburgwal 282 te Amsterdam. De op 8 oktober 1682 in de Oosterkerk begraven architect Adriaen Dortsman is bij het “grote publiek” nagenoeg onbekend. Dick Weeda zal aantonen dat dit ten onrechte is gebeurd, en dat hij aangeduid kan worden als een vergeten genie.

Op zondag 4 mei 2008 zal Richard Kroes zijn inleiding en wandeling langs stenen, mineralen en fossielen in de stad houden.

===

DE ELGIN SOAP

Korte inhoud van het voorafgaande:
http://en.wikipedia.org/wiki/Elgin_Marbles

"Momentum", dat is het buzzword uit de Amerikaanse verkiezingen. De Grieken zien het momentum nu groeien voor de teruggave van de Elgin Marbles.

===

EN TOT SLOT

Dat is het voordeel van een eenmansredactie: je kunt schaamteloos reclame maken voor de boeken die je vrienden schrijven, zelfs als die niets met de Oudheid te maken hebben. Mijn oud-student Mieke Bleeker heeft een kinderboek geschreven, De geschiedenis van Lalulu - het verhaal is zo gruwelijk dat het eigenlijk ongeschikt is voor volwassenen, maar uw favoriete voorleeskind zal genieten van de avonturen van de eigenzinnige kat. Met de Oudheid heeft het niet zoveel te maken, al vliegt er een uil doorheen met de goed-Griekse naam Thales.

En tot slot iets wat uw redacteur in verlegenheid brengt: een blog die een cursist wijdt aan Livius Onderwijs. De volgende nieuwsbrief zal weer gegarandeerd reclamevrij zijn.

Jona

Biblical Studies Blog Carnival XXVIII

Chris Weimer heeft de eer om Biblical Studies Blog Carnival XXVIII te presenteren, na de grote 1 april grap toch nog een uitstekend overzicht van de afgelopen maand.

Lisdodde

Maar toen zij hem niet langer kon verbergen, nam zij voor hem een mandje van biezen en bestreek het met asfalt en pek. Zij legde het jongetje daarin en zette het tussen het riet aan de oever van de Nijl. En zijn zuster ging op een afstand staan om te weten te komen wat er met hem zou gebeuren. Toen daalde de dochter van de farao af om zich te baden in de Nijl. Terwijl haar dienaressen langs de oever van de rivier liepen, zag zij het mandje midden in het riet. Zij zond haar slavin om het te halen.

Exodus 2: 3-5

De rivierarmen gaan stinken; het water in de rivieren van Egypte zakt, ze vallen droog; het riet en de biezen verdorren.

Jesaja 19: 6

Water omsloot mij, levensbedreigend, de vloed hield mij omvangen; zeewier was om mijn hoofd gebonden.

Jona 2: 5

Het Hebreeuwse סוף suph is eerder een verzamelwoord voor verschillende soorten waterplanten dan een specifieke plant.

In Jona kan men de plant niet verder definiëren dan dat het een bepaalt soort zeewier is. Maar de teksten in Exodus en Jesaja kunnen verwijzen naar een specifiek soort, waarbij in Jesaja 19: 6 er bovendien een associatie is met קנה (qaneh) “riet”. Het ligt dan ook zeer voor de hand dat met deze plant de Lisdodde wordt bedoeld.

In alle overige Bijbelteksten staat het woord in verband met ים (yam), waarmee de Rode Zee wordt bedoeld.

De familie van de Lisdodde (Typhaceae) zijn oeverplanten, waarvan met name de Grote Lisdodde (Typha latifolia) eenvoudig te herkennen is, aan het uiteinde van de stengel heeft de plant een verdikking die in het volksgebruik vaak "sigaar" wordt genoemd. Het onderscheid tussen de grote en kleine Lisdodde (Typha angustifolia) wordt gemaakt in de "sigaar", welke bij de grote bruin is, en bij de kleine groenachtig. Daarnaast heeft de grote Lisdodde voorkeur voor ondiep water, terwijl kleine Lisdodde in dieper water voorkomt. De Lisdodde plant zich voort via de wortelstokken, welke veel zetmeel bevatten en eetbaar zijn. De andere manier van voortplanten gebeurt via pollen, welke zichtbaar worden als de rijpe vrouwelijk aar wordt aangeraakt.

In Israël komen naast de Typha latifolia ook de Typha domingensis en de Typha elephantina voor, met name in de moerasachtige gebieden in het noorden en langs de Jordaan. In Nederland komt met name de Grote Lisdodde (Typha latifolia) en de Kleine Lisdodde (Typha angustifolia) voor aan de randen van de sloten en meren.

Christenvervolging: Indonesië

In de periode van 2004-2007 zijn door toedoen van Islamitische groeperingen en (lokale) overheden in Indonesië 110 kerken gesloten.

De discriminatie van het geweld tegen kerken kwamen het meest voor in de provincies West-Java, Batan, Centraal-Java, Sulawesi en Bengkulu waar moslimorganisaties de lokale overheden dwongen om kerken brieven te zenden waarin alle activiteiten werden verboden. Als kerken geen gehoor gaven aan de oproep, werd gedreigd hun gebouwen in brand te steken of te beschadigen.

Bron: Compass Direct

Vader ‘k wil graag christen worden

Soms zijn er van die liederen die je altijd bij blijven, hieronder is er één van de zanggroep Hodos, welke helaas zoals met de meeste goede zanggroepen te snel eindigen. In ieder geval heeft het lied nog steeds dezelfde actualiteit als toen.

vader 'k wil graag christen worden
vader 'k wil graag christen zijn
schrijd dan wekelijks trouw ter kerke
doe dan dagelijks goede werken
ja mijn zoon ja mijn zoon
christen zijn is heus geen pretje
ja mijn zoon ja mijn zoon
't zweet ons aanschijns is ons loon

dominee 'k wil graag christen worden
dominee 'k wil graag christen zijn
ga dan theologie studeren
ga dan moeilijke termen leren
tja mijn vrind tja mijn vrind
christen worden is geen makkie
tja mijn vrind tja mijn vrind
dat is wat ik er van vind

Heer ik wil graag christen worden
Heer ik wil graag christen zijn
laat Mij in je hartje wonen
Ik zal je later rijk belonen
ja mijn kind ja mijn kind
christen zijn is zo eenvoudig
ja mijn kind ja mijn kind
blijf slechts leven als een kind

zangroep Hodos (1975?)

Biblioblogger van de maand

De Biblioblogger van de maand april is Doug Chaplin, van MetaCatholic. Het interview is hier te lezen.

Prijs voor dr. Popovic

De Koninklijke Hollandsche Maatschappij der Wetenschappen heeft aan dr. Mladen Popovic (31), adjunct-directeur van het Qumran Instituut in Groningen, de Keetje Hodshonprijs 2008 toegekend.

Dr. Popovic krijgt de prijs, een penning en een geldbedrag van 12.000 euro, voor zijn met cum laude bekroonde dissertatie ”Reading the Human Body: Physiognomics and Astrology in the Dead Sea Scrolls and Hellenistic-Early Roman Period Judaism”. Hij onderzocht astrologische en fysiognomische manuscripten uit Qumran. Deze teksten verbinden astrologische zaken, de fysieke kenmerken van mensen en hun toekomstig lot volgens een wereldbeeld van kosmische verbanden. Popovic vergeleek de Qumranteksten met Babylonische, Grieks-Romeinse en andere Joodse teksten. Hij toonde daarbij aan dat het vroege Jodendom in contact stond met ontwikkelingen in de wetenschap buiten de Joodse cultuurkring, in het bijzonder met de Babylonische en hellenistische wetenschap.

Het Qumran Instituut is onderdeel van de faculteit godgeleerdheid en godsdienstwetenschap van de Rijksuniversiteit Groningen. De Keetje Hodshonprijs op het gebied van wijsbegeerte/godgeleerdheid wordt één keer in de vier jaar aan een jonge excellente onderzoeker uitgereikt. Vroegere prijsdragers op dit gebied waren Wim Drees en Lodi Nauta. Op het gebied van de literatuur- en historische wetenschappen werd de prijs onder andere aan Frits van Oostrom en Willem Frijhoff toegekend. De prijsuitreiking zal op 20 juni aanstaande in Haarlem plaatsvinden.

Bron: RD

Update: De dissertatie is hier te vinden.