Koning, keizer, admiraal...

In de reeks van verhalen waar een luchtje aan zit, deze keer een artikel die tegemoet komt aan de behoeften van koningen en toekomstige koningen. De geschiedenis is te lezen in 1 Samuel 24 en speelt zich af in de woestijn vlakbij En Gedi. Hoofdrolspeler is Saul, wiens privacy niet wordt gegund door David en zijn mannen die meer een duistere achtergrondrol vervullen.

Saul op jacht naar David, zit laatst genoemde dicht op de hielen, in de buurt van En Gedi. Dit is een streek vlakbij de Dode Zee, met veel rotsen en spelonken. In een van deze spelonken is David met zijn mannen weggekropen, in de hoop dat Saul met zijn 3000 man aan keurtroepen hem niet zou vinden. Op dat moment krijgt deze spannende geschiedenis een wending, Saul stopt en gaat de bewuste spelonk binnen. Vermoed hij iets? De mannen van David houden hun adem in en misschien deden enkele angsthazen onder hen het bijna in hun broek.

Echter Saul onderzoekt niets, hij komt daar voor totaal iets anders. Volgens de kinderbijbels gaat hij een dutje doen. De Staten Vertaling geeft de letterlijke vertaling "om zijn voeten de bedekken", gelukkig heeft de NBV deze kans wel aangegrepen en vertaald netjes met "om zijn behoefte te doen". Wat een hilariteit moet dat hebben gegeven bij de mannen die achter hem verstopt waren en zagen wat hij ging doen, ze zullen zeer waarschijnlijk met moeite hun lachen hebben kunnen inhouden. Toen werd er nog geen reclame gemaakt voor toiletpapier, maar de slogan "koning, keizer, admiraal..." ging ook toen al op. De koning die zo hardnekkig jacht maakte op de mannen, werd op deze manier volledig te kijk gesteld, bovendien ben je in zo'n situatie ook nog eens volstrekt weerloos.

Vandaar dat de mannen David aanbevelen om Saul nu te doden, zo'n kans is van de Heer gekregen (vs. 5), toch weet David zich te beheersen, en al fluisterend zijn mannen tot rust te bedaren. Uiteindelijk snijdt hij een stuk van Saul's mantel af (die rustig zit door de kakken) en als deze op veilige afstand is wordt deze slip door David aan Saul getoond, onder het toen bekende spreekwoord "Van de goddelozen komt goddeloosheid voort; maar mijn hand zal niet tegen u zijn." (vs. 14)

Moraal van het verhaal, ook in benauwde situaties is het goed om je te beheersen, zodat je later opgelucht frisse lucht kan inademen ;) Voor hen die de reclame niet meer kennen van Popla toiletpapier:

James Bond in de Bijbel

Herodes Antipas, de vorst van Galilea, komt er in de Bijbel niet goed vanaf, en er is geen reden tot historisch revisionisme. Een man die zijn minderjarige dochter in het openbaar laat dansen voor zijn gasten (Marcus 6.22) is, naar oosterse maatstaven, een heel slechte vader, en dat hij het meisje vervolgens desnoods de helft van zijn koninkrijk cadeau wil doen, strekt ook niet tot aanbeveling. Zoals bekend vroeg het kind, daartoe aangezet door haar moeder, om het hoofd van Johannes de Doper:

"Antipas stuurde iemand van zijn garde weg met het bevel hem het hoofd te brengen. De soldaat ging naar de gevangenis en onthoofdde Johannes."

Iemand van zijn garde? Het is niet verkeerd, maar de medewerker van de Nieuwe Bijbelvertaling heeft hier iets gemist. De Statenvertaling noemt de soldaat "scherprechter", wat ook niet accuraat is. Er staat σπεκουλατορ, en dat is weliswaar geschreven in het Griekse alfabet, maar daarom nog geen Grieks: het is een Latijns leenwoord, speculator. Dat alleen al is een interessant tekstsignaal: de vorst van Galilea kon de executie van de populaire profeet niet uitbesteden aan een van zijn eigen mensen, die niet van zins waren hun handen vuil te maken aan de executie van de Doper.

Maar het is niet zomaar een Romeinse soldaat. Een speculator was eigenlijk een verkenner, die voor de troepen uit werd gezonden om het land in ogenschouw te nemen. Hij had daarbij het recht eventueel zonder direct bevel iemand te doden - zijn eigen superieuren waren immers in het eigen leger en konden niet om een rechtstreeks bevel worden gevraagd. Een speculator kon ook bijzondere missies uitvoeren, bijvoorbeeld als liaison-officier aan een vreemd hof.

In feite is het niets anders dan een medewerker van de militaire inlichtingendienst, zoals ook werken aan onze ambassades. Een geheim agent, zo men wil. Wie in zijn vertaling het leenwoord wil handhaven - Marcus gebruikt het immers niet zonder reden - en wil aangegeven dat de onthoofding van Johannes de Doper het werk was van een vertegenwoordiger van een vreemde mogendheid, kan eigenlijk maar één vertaling kiezen: "Om het hoofd te halen, stuurde Antipater een agent weg met een license to kill."

Jona Lendering

Weer een nieuwe zegel gevonden

De laatste tijd blijven er maar weer nieuwe zegels op te duiken. Voor de laatste informatie zie het artikel Seals dating to the 8th Century BCE found at City of David excavations op de website van MFA.

Wildplassers

Enige dagen geleden schreef ik over de vrouw van Jerobeam die de profeet Ahia zocht om raad in te winnen over haar zieke zoontje. Bij het verder lezen kwam ik in de Hebreeuwse Bijbel een uitdrukking tegen, die in de meeste Nederlandse vertalingen volledig gecensureerd was. Het toeval wilde dat Dr Claude Mariottini gisteren zijn blog ook een artikel wijdde aan die zelfde uitdrukking. Reden om ook maar eens te schrijven over de mannen die plassen tegen de muur (1 Kon 14:10).

Wat opvalt is dat veel vertalers van de Bijbel meteen op tilt slaan als in een bepaalde passage over "de dagelijkse behoefte" wordt gesproken. Zo had ik vorig jaar reeds gemeld dat ἀφεδρῶν (aphedrō), het "intieme kamertje" in Markus 7: 19 reeds weggewerkt was. Datzelfde zien we voor de uitdrukking מַשְׁתִּ֣ין בְּקִ֔יר "die plast tegen de muur" welke zes keer in de Bijbel voorkomt (1 Samuel 25:22; 25:34; 1 Koningen 14:10; 16:11; 21:21; 2 Koningen 9:8).

Als we de diverse Nederlandse vertalingen er op naslaan, dan zien we het volgende Staten Vertaling "wat mannelijk is", de NBV "Alle mannelijke leden", de NBG "allen van het mannelijk geslacht" en de WV "Alle mannen". De enige uitzondering is de Naardense Bijbel met "wat tegen de muur plast", een vertaling die we ook in de KJV "that pisseth against the wall" vinden. Bij bestudering van de genoemde tekstgedeelten, blijkt dat het in alle gevallen gaat om mannen, waarop men pisnijdig is, niet om de reden dat men toen ook al tegen wildplassen was, of omdat het gewoon zeikerds waren, maar omdat ze allen (of hun vader) tegen de geboden van God in zijn gegaan en om die reden met de dood gestraft moeten worden.

Sommige vertalers en theologen gaan er vanuit dat de uitdrukking slaat op kleine jongens, de vraag is of dit inderdaad zo is. In 1 Kon 14:10 volgt direct op deze uitdrukking "den beslotene en verlatene in Israël", nu zijn dit een paar moeilijke woorden in het Hebreeuws waarvan de precieze betekenis niet geheel duidelijk is. De meesten denken dat het om gevangenen en ex-slaven gaat, als dit zo is dan slaat onze uitdrukking niet op kleine jongens, maar op een ieder die tegen de muur plast: allen van het mannelijk geslacht.

Het is jammer dat dit soort uitdrukkingen in de Bijbel worden weg vertaald alleen omdat men een "kuise" vertalingen wil hebben, dat daarmee vaak de betekenis van een passage sterk wordt afgezwakt is inherent. Maar zolang we wel in alle ernst over "Manneke Pis" kunnen spreken, waarom dan niet in deze passages?

Schade tempelberg

Voor een ieder die geïnteresseerd is in wat voor schade er nou wordt aangericht door archeologische onderzoeksteams, legale of illegale verbouwingen en andere soorten opgravingen op de tempelberg in Jeruzalem, is er nu een rapport verschenen van Jerusalem Center for Public Affairs.

Wervelwinden

De HEER gaat zijn weg door storm en wervelwind, wolken zijn het stof van zijn voeten.

Nahum 1: 3

In het Hebreeuws worden 3 verschillende soorten winden genoemd, die in verschillende vertalingen overgezet zijn als "wervelwind". Hoewel echte tornado's zeldzaam zijn in Israël, komen er toch verschillende stormwinden voor vanwege de verschillende bergen en meren en de nabijheid van de hete woestijnen. Met name het noordelijke gedeelte van de Jordaan vallei en het gebied rondom het meer van Tiberias zijn geducht.

djinn of dust devil

• סוּפה sûphâh een stormwind welke het meest wordt gebruikt. (Job 21:18; 27:20; 37:9; Spreuken 10:25; Jesaja 17:13; Hosea 8:7)
• סער sa‛ar of סערה se‛ârâh wordt gebruikt voor een algemene stormwind (Job 38: 1) en wordt ook figuurlijk gebruikt (Jer 25: 32) en is afkomstig van het Akkadische šāru "wind, storm".
• תּימרה timârâh "kolom van rook" en komt alleen voor in Hooglied 3: 6 en Joel 2:30. Deze worden tijdens hete dagen veroorzaakt door de wind, tegenwoordig worden ze ook wel genoemd "dansende djinns" (Arab. duivels), of "dust devils".
  

De ammonietische slang

In 1 Samuël 11 lezen we de geschiedenis dat koning Nachas van Ammon ten strijde trok en Jabes in Gilead belegerde. Normaal was het in die tijd, dat als een stad was overwonnen, een klein gedeelte (meestal de vrouwen en de jonge kinderen) als slaaf werden meegevoerd, terwijl de rest, zoals de mannen en de ouderen, werden vermoord. Het is dan ook zeer logisch dat de inwoners een poging waagden door te gaan onderhandelen: ‘Als u met ons een verdrag sluit, zullen wij ons aan u onderwerpen.’ De rest is bekend, Nachas gaat akkoord en de inwoners krijgen 7 dagen de tijd om hulp te zoeken, die ze ook krijgen.

Deze spannende geschiedenis heb ik dan ook vele malen gelezen, zonder er al te veel bij stil te staan, want er zijn zoveel van dit soort verhalen in de Bijbel. Totdat ik van het weekend, tijdens het lezen in mijn Hebreeuwse Bijbel de vergissing maakte door de eigennaam Nachas met slang te vertalen, wat de betekenis is van de naam. Nadat ik deze vergissing door had, kwam de overeenkomst met Genesis 3, waar ook sprake is van een slang, naar boven.

In Genesis zien we dat de slang, het meest listige van alle dieren in het veld, Adam en Eva probeert te verleiden en van God probeert af te trekken en hen tot zijn prooi, slaven wil maken. De Amoniet "slang" doet exact hetzelfde, ook hij bedreigt Gods volk Israël, wil hen tot schande brengen (vs. 2) , ze onderwerpen en tot slaven maken. Was het dat de slang in Genesis het spel heel geraffineerd, subtiel en sluw speelt, hier treedt de slang grof en intimiderend op.

Uiteindelijk zien we Saul, als Gods messias, de slang vermorzelen en het is daarmee met recht een verhaal dat thuishoort in het kader van de messiaanse bevrijdingsgeschiedenis, zoals we die verderop in de Bijbel lezen (cf. Openbaring 12).

Het andere gezicht van Iran

Regelmatig lezen we in de kranten hoe verschrikkelijk Iran is, daarmee vooral op de politieke situatie wijzend. Echter wat weten we nu van Iran zelf? Op de site Dark Roasted Blend zijn de afgelopen weken een tweetal fotosessies gepubliceerd waarin met name de schoonheid en diversiteit van het land wordt benadrukt.

Discovering Iran, Part 1
Discovering Iran, Part 2

Het beeld uit de hemel

Efeziërs, er is toch geen mens die niet weet dat onze stad de zorg draagt voor de tempel van de grote Artemis en voor het beeld dat uit de hemel gekomen is?

Handelingen 19:35

Als we deze tekst lezen dan zien we dat er onderscheid wordt gemaakt tussen:

1. Dat de Efeze de zorg draagt voor de tempel van Artemis, en
   
2. voor het beeld dat uit de hemel is gekomen.

Het tweede duidt erop dat er waarschijnlijk een meteoriet uit de hemel is neergevallen, waarvan men dacht dat die van goddelijke oorsprong was. In de grondtekst wordt het samengestelde woord Διοπετής, Diopetēs gebruikt, van Dios "van Zeus" en een afgeleide vorm van het werkwoord piptō "vallen". Er staat dus letterlijk "het van Zeus gevallen [beeld]", waarbij "van Zeus" wil zeggen "vanuit de hemel". Diopetēs werd zeer waarschijnlijk op den duur een eigennaam en valt mogelijk te identificeren met het beeld van Artemis zelf. Men gaat er dan van uit dat deze meteoriet later bewerkt is tot een beeld van de godin of is in het eigenlijke beeld vervat.

Dat een meteoriet op deze manier wordt vereerd is niet iets bijzonders, andere bekende gevallen zijn de steen van Emesa, de zwarte steen van Paphos, en de steen van Zeus Kasios (welke op verschillende munten is vereeuwigd). Ook van de al-Hajar-ul-Aswad, de zwarte steen in de Ka'aba in Mekka wordt gezegd dat het een meteoriet is.

Livius Nieuwsbrief (29)

Dit is de negenentwintigste aflevering van de Livius Nieuwsbrief, een maandelijks verschijnend mailtje voor mensen met belangstelling voor de antieke wereld. Het wordt uitgegeven door Livius Onderwijs.

===

NIEUW OP DE LIVIUS-WEBSITE

De Kastalische bron in Delfi; de twee obeliskgraven van Msletten (niet te verwarren met deze Msletten); en een bouwinscriptie uit Borsippa van Antiochus I Soter - met dank aan Bert van der Spek.

En op onze zustersite LacusCurtius: een vertaling van Cicero's Laelius, of de Vriendschap, Over waarzeggerij en Cato over de ouderdom (al is Vincent Huninks nieuwe Nederlandse vertaling daarvan natuurlijk een stuk toegankelijker).

(meer nieuws...)

===

EGYPTE

Resten van een oeroud mensenoffer; vooral de leeftijd van het slachtoffer trekt de aandacht ("a 5,500-year-old man").

De oudste aanwijzingen voor akkerbouw in Egypte (met dank aan Nederlandse archeologen).

Dat is nou aardig: het graf van Imhotep, de architect die de eerste (trappen)piramide bouwde, lijkt te zijn gelokaliseerd. En omdat Imhotep later werd vereerd als god van de geneeskunde, is dit artikel over geneeskunde niet vergezocht.

En verder: de Nijl bedreigt Luxor; Qurna; tandartsen; Nubië; krijgersgraf; Nefertite. De onvermijdelijke doctor Zahi Hawass lijkt op vakantie.

===

MESOPOTAMIË

Het maandelijkse stukje over de ondergang van ons erfgoed in Irak.

En verder: kleitablet op eBay; Ebla; hellenistische stad op een eiland in de Perzische Golf.

===

IRAN en CENTRAAL-AZIË

Soms snapt uw redacteur een bericht echt niet. De vondst van een IJzertijdnederzetting werpt nieuw licht op... de Steentijd?!

De "Muur van Alexander", die Iran moest beschermen tegen Centraal-Aziatische steppenomaden, dateert uit de vijfde of zesde eeuw. Maar omdat de wal in de overlevering werd beschouwd als bouwwerk van de Macedonische veroveraar, zijn ook eerdere dateringen geopperd. Nu is het allemaal eens uitgezocht. En hij dateert uit de vijfde of zesde eeuw.

En verder: een Achaimenidisch paleis; Perzische sierraden; de Zanjan zoutmannen.

===

GRIEKENLAND

Je moet de Grieken nageven dat ze consequent zijn: ze eisen niet alleen veel oudheden terug, maar geven ze ook zelf terug - in dit geval twee beelden aan Albanië.

En verder: bronstijdvondsten uit Cyprus; meer over het Zeusaltaar op de berg Lykaion; twijfels over de herkomst van een bronzen beeld in een Amerikaans museum; vertrouwde berichtgeving over de meerkleurigheid van antieke sculptuur; en de Odyssee in vijftien seconden ("Honey, I'm home!").

===

BULGARIJE

Een wonderlijk plan om de verzonken stad Seuthopolis te herbouwen.

En verder: het amfitheater van Sofia.

===

TURKIJE

Een aardig artikel over stadsarcheologie in Istanbul.

En verder: de vuurtoren van Patara.

===

ROME EN ZIJN RIJK

Een lang artikel over de wijze waarop Romeinse soldaten de gevallenen herdachten.

Zo leuk kan modelbouw zijn: Canadees maakt maquette van het oude Rome (op dezelfde site: Babylon en de Atheense akropolis).

En verder: de identificatie van twee Romeinse havens in Cyrenaica; het graf van een druïde (negeer de flauwe kop over "Miraculix"); schoeisel; een brug over de Tyne; een weg; en tot slot een Romeinse geest.

===

JODENDOM en CHRISTENDOM

Ineens een aantal redelijke artikelen over het Israelisch archeologiebeleid; nog zo'n artikel; en nog een.

Jan Pieter van de Giessen werkt weer aan zijn bijbelse herbarium: acanthus en brandnetel.

Hoe wat anders een serieus kon zijn werd verstoord door pseudowetenschappers en hoe de gevestigde pers onzinnig nieuws de wereld instuurde: een bekend onderzoeker doet met ingehouden woede verslag.

Leuk artikeltje over de oudste Christelijke tekst die een datum draagt - het belang is natuurlijk niet zo groot, maar charme kan de puzzel niet worden ontzegd.

===

ROMEINEN IN DE LAGE LANDEN

Bij Asse is een deel van de oude Romeinse weg gevonden.

Veel (en leuk) nieuw uit Forum Hadriani (Voorburg), waar de havenwerken zijn ontdekt.

En verder: opgravingen in Boxtel; voorlopig geen nieuwbouw over de ruïnes van Matilo (=Leiden);

===

OVERIG

Een kolossaal brons/ijzertijd fort uit Roemenië.

Een cisterne op Malta is eigenlijk een Punisch graf.

Een stukje over merkbescherming in de Oudheid (geen grap).

Hoe stellen archeologen de omvang van de bevolking van een oude nederzetting vast?

Christelijke polemisten willen nog wel eens beweren dat Allah eigenlijk een oude Arabische maangod is en dat Hij dus niet mag worden gelijkgesteld aan de God van de joden en christenen. Die tactiek is niet zonder risico's.

Het graf van Angelo Poliziano, een van de grootste classici uit de Renaissance, wordt momenteel onderzocht.

Een game met de naam Caligula biedt precies waar het om draait in een computerspelletje - zoveel mogelijk poppetjes omvermeppen. Simpel en verslavend.

===

DE "KASTEEL VAN AMSTERDAM-PRIJS"

Elke maand zijn ze er weer: persberichten waarin sensationele archeologische vondsten worden gemeld, en en waarvan al gauw duidelijk is dat het erom gaat publiciteit te genereren om de financiering van de betreffende opgravingen veilig te stellen. Zoveel creativiteit verdient aandacht, en daarvoor is de "Kasteel van Amsterdam-prijs" ingesteld. Deze maand kan de prestigieuze onderscheiding natuurlijk niet gaan naar een ander bericht dan dat over Salomo's alfabet.

Uit het juryrapport: Er wordt weer eens een bijbels figuur met de haren bijgesleept. Wat er is gevonden, is een inderdaad erg oude inscriptie, maar er is geen korrel bewijs dat ze iets te maken heeft met de koning van Juda - temeer daar de nederzetting in kwestie ligt buiten het kerngebied van Juda, wellicht zelfs in het gebied dat werd overheerst door de Filistijnen.

===

DWAASHEID

Reliquiënhandel: in de Middeleeuwen waren ze er redelijk goed in, maar dit geval overtreft elk redelijk pessimisme.

Er zit ook weer iemand achter de Ark van het Verbond aan (meer...). En dat is nergens voor nodig, want Simone v/d Vlugt heeft ons al uitgelegd hoe het allemaal in elkaar zit.

===

NIEUWE EXPOSITIES

In het museum van Aalst: "Achter de schermen van de archeologische site Steenberg" (van 1 tot 31 maart).

Een mummie-expositie in Bozen (Bolzano), waar ook de ijsmummie Ötzi ligt.

Lopende exposities: zie hier.

===

VRIENDEN VAN LIVIUS

Op zondag 2 maart komen de Vrienden van Livius om 13.30 samen in de Amsterdamse Engelse Kerk (Nieuwezijds Voorburgwal 282). Liviusdocent Richard Kroes verzorgt een inleiding over mineralogie en maakt daarna een stadswandeling waarbij u de gesteenten ook kunt zien.

===

DE ELGIN SOAP

Korte inhoud van het voorafgaande:
http://en.wikipedia.org/wiki/Elgin_Marbles

Het nieuwe Akropolismuseum zal dit najaar worden geopend, en het oude wordt omgebouwd tot café. En de universiteit van Cambridge organiseert een debat over de

===

NIEUWE BOEKEN

Tot nu toe zijn in deze rubriek altijd non-fictie-boeken aan de orde gekomen, maar als de buurman van de redacteur een dijk van een roman schrijft, maken we op die regel graag een uitzondering. Jan van Aken (wereldberoemd in Nederland van romans als De valse dageraad en Het fluwelen labyrint) publiceerde vorige maand Koning voor een dag over de Griekse schimpdichter Hipponax. En ook als Van Aken niet bij uw redacteur om de hoek zou hebben gewoond, zou hij het boek van harte hebben aanbevolen, want het leest als een trein. Uw boekhandelaar heeft vermoedelijk een stapeltje liggen, maar mocht dat niet zo zijn, dan verblijdt u hem met het magische nummer 90 214 3415 5.

===

EN TOT SLOT

En toch waren de goden kosmonauten: na 1'26" geeft de trailer van de nieuwe Indiana Jones-film het woord "Roswell".

Jona

Maansverduistering

De zon zal veranderd worden in duisternis, en de maan in bloed, eer dat die grote en vreselijke dag des HEEREN komt.

Joel 2: 31

De afgelopen dagen zijn verschillende foto's geplaatst betreffende de laatste maansverduistering. Bijzonder mooi zijn de foto's welke te Jeruzalem zijn gemaakt en op National Geographics en Yahoo News staan.

Maansverduistering 2007, JPvdGiessen

Tijdens een totale Maansverduistering duikt de Maan helemaal in de kernschaduw van de Aarde. De kernschaduw (umbra) is het binnenste deel van de schaduw van een hemellichaam, waar in het geheel geen zonlicht meer in doordringt. Toch blijft de Maan zichtbaar door een zwak roodachtig licht, dit komt door het feit dat het zonlicht in de aardatmosfeer naar de kernschaduw wordt gebogen. De Aarde functioneert als een gigantische prisma, waar de blauwe straling via de breking wordt tegengehouden. De rode, straling wordt het minst gehinderd en bereikt de Maan.

Omdat in Nederland er helaas te veel mist was, kon ik hem niet fotograferen. Daarom een foto van vorig jaar.

koningin incognito

Van sommige vrouwen is de naam niet bekend, terwijl aan één toch een heel hoofdstuk in de Bijbel aan wordt besteed. Het betreft de vrouw van Jerobeam, koning van Israël. In opdracht van haar man, vermomd zij zich en gaat naar de profeet Ahia die in Silo woont. Deze profeet had indertijd geprofeteerd dat Jerobeam koning zou worden (1 Kon 11:31), maar nadat hij zich van God had afgewend kon hij niet zomaar verschijnen bij de profeet. Maar omdat het om een belangrijke persoonlijke zaak gaat en hij waarschijnlijk niemand anders vertrouwde dan zijn vrouw, stuurde hij haar op de profeet af. Zijn grote probleem was dat zijn zoon Abia (1 Kon 14) erg ziek was en wilde weten of deze genezen kon worden.

Wat opvalt is dat de profeet reeds wist dat de koningin langs zou komen en waarschijnlijk zag hij dat de koningin oprecht verdriet had. Hij begint heel tactisch met “Ik heb droevig nieuws voor u”, waarna hij omzichtig eerst verteld wat haar man allemaal had kunnen doen maar niet had gedaan. In plaats van gehoorzaam te zijn aan God, negeerde hij de geboden, beging meer zonden dan zijn voorganger en volgde afgoden na. Pas daarna komt de profeet met het oordeel: Omdat Jerobeam God had genegeerd, zal God een ramp over zijn familie brengen en al zijn zonen, zowel getrouwd als ongetrouwd, vernietigen. De gehele familie zal worden weggevaagd, zoals een staljongen de mest de stal uitveegt. Ze zullen allemaal worden opgevreten door honden of de vogels, behalve…

De enige die een normale begravenis zal krijgen is de zieke Abia, omdat alleen in hem, de Heere nog iets goed zag. (vs. 13) Het gehele volk zal om hem rouwen en hem een begravenis geven. Als de koningin vervolgens terug gaat naar haar paleis, stierf Abia toen ze haar huis binnenliep. Iets verderop lezen we dat Baësa (1 Kon 15:25ev) de gehele familie van Jerobeam uitroeit.

De waarheid achter Jim West's blog

Ondanks allerlei samenzweringstheoriën, en ondanks de verklaring van Jim West zelf, hier de daadwerkelijke oplossing. Uitvoerig onderzoek heeft aangetoond dat Jim regelmatig katten in een negatief daglicht stelde:

...Cats really are wicked, people, and one day you’ll accept it and realize that they are attempting to destroy humanity. Burning down your house is just one of their tools. ...Cats continue to undermine society, rob it of resources, and destroy human life.

...cats are terrorists.

...Cats are evil. They embody evil. They stink of evil. The best cat is a dead cat. Why would I say such things (other than to annoy cat lovers and pet chaplains, which, bluntly put, is reason enough)? Because now there’s evidence that cat’s attend the death of the elderly, not to comfort them (what rubbish!) but to suck the last breath out of...

Verder onderzoek heeft aangetoond dat katten regelmatig via internet berichten verstuurden om Jim het zwijgen op te leggen:

Uiteindelijk heeft dit geleid tot het verwijderen van Jim West's blog:

Online: Carl Friedrich Keil + Franz Delitzsch

Verschillende commentaren van Carl Friedrich Keil en Franz Delitzsch zijn nu online te bekijken:

• The Books of Ezra, Nehemiah, and Esther (Edinburgh: T. and T. Clark, 1873), by Carl Friedrich Keil, trans. by Sophia Taylor (page images at Google)
• The Pentateuch (3 volumes, part of the Biblical commentary on the Old Testament series; Edinburgh: T. and T. Clark, 1869-1877), by Carl Friedrich Keil and Franz Delitzsch, trans. by James Martin
  • Volume I: multiple formats at archive.org
  • Volume II: multiple formats at archive.org
  • Volume III: multiple formats at archive.org
• Joshua, Judges, Ruth (part of the Biblical commentary on the Old Testament series; Edinburgh: T. and T. Clark, 1875), by Carl Friedrich Keil and Franz Delitzsch, trans. by James Martin (multiple formats at archive.org)
• Biblical Commentary on the Book of Job (2 volumes; Edinburgh: T. and T. Clark, 1866), by Franz Delitzsch, trans. by Francis Bolton
  • Volume I: multiple formats at archive.org
  • Volume II: multiple formats at archive.org
• Biblical Commentary on the Proverbs of Solomom (2 volumes; Edinburgh: T. and T. Clark, 1880), by Franz Delitzsch, trans. by M. G. Easton
  • Volume I: multiple formats at archive.org
  • Volume II: multiple formats at archive.org
• Biblical Commentary on the Prophecies of Ezekiel (Edinburgh: T. and T. Clark, 1876), by Carl Friedrich Keil, trans. by James Martin
  • Volume I: multiple formats at archive.org
  • Volume II: multiple formats at archive.org
• The Books of the Chronicles (Edinburgh: T. and T. Clark, 1872), by Carl Friedrich Keil, trans. by Andrew Harper (multiple formats images at archive.org)
• Biblical Commentary on the Prophecies of Isaiah (2 volumes; Edinburgh: T. and T. Clark, 1884), by Franz Delitzsch, trans. by James Martin
  • Volume I: multiple formats at archive.org
  • Volume II: multiple formats at archive.org
• The Books of the Kings (second edition; Edinburgh: T. and T. Clark, 1883), by Carl Friedrich Keil, trans. by James Martin (multiple formats at archive.org)
• The Twelve Minor Prophets (2 volumes; Edinburgh: T. and T. Clark, 1878), by Carl Friedrich Keil, trans. by James Martin
  • Volume I: multiple formats at archive.org
  • Volume II: multiple formats at archive.org
• Biblical Commentary on the Books of Samuel (Edinburgh: T. and T. Clark, 1880), by Carl Friedrich Keil and Franz Delitzsch, trans. by James Martin (multiple formats at archive.org)

Hersteld Hervormden bouwen kerk

De leden van de hersteld hervormde gemeente Barneveld, Kootwijkerbroek en Voorthuizen hebben vorige week ingestemd met de aankoop van een bouwperceel aan de Valkseweg in Barneveld.

Het terrein ligt vlakbij het Pluimvee museum, waar ook de nieuwbouw van de scholen Groen van Prinsterercollege en Christiaan Huygens zijn gepland. Onder de voorbehoud dat er daadwerkelijk een bouwvergunning wordt afgegeven voor een kerkgebouw, is met de aankoop een eerste stap gezet voor de bouw van een eigen kerk. Als alles meezit zal de kerk in 2009 worden gebouwd.

Persepolis

De stad Persepolis is nu virtueel te bekijken op de volgende site: persepolis3D.com. Beslist de moeite waard, temeer daar er ook nog de mogelijkheid bestaat om veel gegevens gratis te downloaden.

Jim West is back!!!

We hebben hem allemaal gemist, één dag zonder Jim West, maar gelukkig is hij geheel vrijwillig onder minimale aandrang van enige broeders er toe overgehaald om toch weer met een weblog te beginnen:

jwest.wordpress.com

Jim West Blog

De populaire blog van Jim West is niet meer. Hackers hebben zijn password gekraakt en hebben zijn blog verwijderd.

Het is jammer dat Jim, die bijna iedere christelijke blogger prikkelde en uitdaagde door zijn artikelen door deze tegenslag van plan is om te stoppen: let's just say its 'gone out of print' and that's that. I don't have any desire at present to start over again. who knows what tomorrow will bring.

Jim, bij deze laat je niet kisten, ga door met je blog anders stuur ik een van onze katten naar je toe!!

Voor meer steunbetuigingen:
Awilum
Lingamish
Tel es-Safi/Gath Excavations

Jericho en de historische betrouwbaarheid van de Bijbel

De historische verovering van Jericho (Joz.5:13-6:27) wordt door veel onderzoekers in twijfel getrokken. Hierbij spelen vooral archeologische argumenten een rol. In de tijd waarin de verovering van Jericho plaats had zou deze stad nauwelijks bewoond zijn, en waren er zeker geen grote stadsmuren. Archeologische overwegingen hebben een erg objectieve bijklank. De vraag is of dat terecht is.

Op de website van het Centrum voor Bijbelonderzoek gaat dr. Mart-Jan Paul dieper op de discussie achter deze overwegingen in. Het artikel is hier te vinden.

Gajus – gajes

De ouderling aan den geliefden Gajus, welken ik in waarheid lief heb.

3 Johannes 1

Van de week lazen we tijdens de Bijbelstudie de derde brief van Johannes, waarbij iemand opmerkte of de naam Gajus te maken had met het Nederlandse woord gajes. Gajus was een veel voorkomende romeinse voornaam, denk bv aan de bekende Romein Gajus Julius Caesar en in het Nieuwe Testament zijn er al 4 personen die deze naam hebben.
Als eerste was er de Macedoniër die de apostel Paulus op zijn derde zendingsreis vergezelde (Hand 19:29). Ook was er een christen uit Derbe in Klein-Azië, die Paulus op zijn laatste zendingsreis vergezelde (Hand 20:4), naast een christen te Corinthe, die door Paulus persoonlijk was gedoopt (1 Cor 1:14; Rom 16:23). En tot slot de persoon aan wie Johannes zijn brief schreef.

Het Griekse woord Γαϊός Gaïos "Gaius" is afgeleid uit het Latijn en betekent zoiets als “die zich verheugd”. Een verklaring die ik op internet zag gaf de volgende uitleg: Het was o.a. de naam van Gaius Julius Caesar. Omdat deze man niet echt een prettige persoonlijkheid was, spreken we nu van Gaius als we tuig bedoelen.

Echter dit is niet de correcte uitleg, want we spreken niet over Gajus als we “slecht volk, tuig” bedoelen, maar over gajes. Gajes, komt via het Jiddisch uit het Hebreeuws, volgens de verschillende etymologische woordenboeken zijn er twee verklaringen. De eerste gaat er van uit dat het is afgeleid van gojjiem, waarmee de niet-joden worden bedoeld. De andere verklaring is dat het afgeleid is van chai > chajjes “leven” wat later “gepeupel” werd.

Nieuwe blog

Bob Webb een van de redactieleden van het tijdschrift Journal for the Study of the Historical Jesus is een blog begonnen.

Gladiatoren in het Oude Testament

Reeds in het Oude Testament komen we een verwijzing tegen naar een soort gladiatorgevecht. Na Sauls dood, volgt zijn zoon Isboseth hem op als koning over Israël. David regeerde in die periode als koning over Juda. Op een gegeven moment trekken hun legers onder de aanvoering van Abner en Joab tegen elkaar op. Om een burgeroorlog te voorkomen stelt Abner aan Joab voor: Laat zich nu de jongens opmaken, en voor ons aangezicht spelen. Waarop Joab reageert met: Laat hen zich opmaken (2 Sam. 2: 14). Blijkbaar moeten deze soldaten net als de latere gladiatoren in een tweegevecht tegen elkaar vechten. Waarbij de afloop van dit gevecht bepalend zou zijn.

In de Ilias van Homeros wordt een soortgelijk tafereel genoemd: Hektoor riep met luide stem: 'Luistert naar mij, Grieken en Trojanen! Paris verzoekt u de strijd te staken en u neer te zetten op de grond; maar hijzelf en Menelaos zullen tezamen strijden om Helena. Hij die wint zal haar bezitten, en wij anderen zullen vrede en vriendschap sluiten.' (Damste, Dr. Onno, Homeros' Ilias p. 28: Boek III).

We zien dat twaalf van Benjamin, te weten voor Isboseth, Sauls zoon, en twaalf van Davids knechten zich opmaakten om tegen elkaar te gaan vechten (vs. 15), tegen de verwachting van Abner en Joab in greep de een den ander bij het hoofd, en stiet zijn zwaard in de zijde des anderen, en zij vielen te zamen (vs. 16). Dit was geen echt gevecht, er waren geen winnaars en geen verliezers. Mocht de bedoeling van Abner (vs 14) geweest zijn om deze strijd te voorkomen, door de dood van alle kampvechters, brak deze alsnog uit. In deze strijd werd Abner en zijn leger verslagen. Deze plek vlakbij Gibeon, werd later חֶלְקַ֥ת הַצֻּרִ֖ים Chelkath-Hazurim, "veld der scherpten" genoemd.

Valentine

Valentine kunnen we niet zomaar voorbij laten gaan, vorig jaar werd onderstaande cartoon gepost door Tyler Williams hierbij de vertaling:

Je bent zo mooi, vriendin van mij,
je bent zo mooi!
Je ogen zijn duiven,
door je sluier heen.
Je haar golft als een kudde geiten
die afdaalt van Gileads bergen.
Je tanden zijn als witte schapen:
klaar voor de scheerder
komen ze twee aan twee uit het water,
er ontbreekt er niet een.
Als een koord van karmozijn zijn je lippen,
je mond is betoverend.
Als het rood van een granaatappel
fonkelt je lach,
door je sluier heen.
Je hals is als de toren van David,
die in ringen is gebouwd,
die met schilden is behangen,
met wel duizend schilden van helden.
Je borsten zijn als kalfjes,
als de tweeling van een gazelle,
die tussen de lelies weidt.

Mijn bruid, je lippen druipen van honing,
melk en honing proef ik onder je tong,
je kleed geurt naar de Libanon.

Wat zijn je voeten mooi in je sandalen, koningskind!
Je heupen draaien sierlijk rond,
de schepping van een kunstenaar.

Je borsten zijn als kalfjes,
als de tweeling van een gazelle.

Hooglied 4: 1-5, 11; 7: 2, 4

Gladiatorspelen

Ook in de Bijbel komen we regelmatig verwijzingen tegen naar gladiatorspelen. Zo lezen we in het Nieuwe Testament We zijn voor heel de wereld, zowel voor engelen als mensen, een schouwspel geworden (1 Corinthiërs 4: 9) en enerzijds kreeg u publiekelijk smaad en beproevingen te verduren, anderzijds was u solidair met hen die hetzelfde moesten doormaken. (Hebreeën 10: 33).

Uit deze teksten blijkt dat christenen al vanaf het begin het slachtoffer waren van deze spelen. Meestal hoefden ze niet te vechten tegen de gladiatoren, maar werden ze voor de wilde dieren geworpen.

Zonnewijzer Mitzpe Ramon

Op de blog van Israel in Photos staan een paar schitterende foto's van de zonnewijzer in Mitzpe Ramon. Ook op mijn site staan nog een paar mooie foto's van deze zonnewijzer.

De laatste der gladiatoren

Telemachus was een monnik die in de 4de eeuw leefde. In het klooster voelde hij dat God tegen hem zei: 'Ga naar Rome'. Hij deed zijn bezittingen in een zak en ging op weg naar Rome. Toen hij in de stad aankwam, verdrongen de mensen zich in de straten. Hij vroeg waarom iedereen zo opgewonden was. Hij kreeg te horen dat de gladiatoren die dag op leven en dood tegen elkaar zouden vechten in het Colosseum. Het was namelijk de dag van de spelen, van het circus. Hij dacht bij zichzelf, vier eeuwen na Christus en nog steeds vermoorden ze elkaar, voor het vermaak? Telemachus rende naar het Colosseum en hoorde de gladiatoren zeggen: 'Heil Ceasar! Wij zullen sterven voor Ceasar!' Hij dacht: 'dit is niet goed'. Hij sprong over de railing en ging naar het midden van de arena, waar hij met geheven handen tussen twee gladiatoren ging staan en riep: 'In naam van Christus, laat af!'

De menigte protesteerde en begon te schreeuwen: 'Rijg hem aan het zwaard! Rijg hem aan het zwaard.' Een gladiator ging naar hem toe en stootte hem met de achterkant van zijn zwaard in zijn maag. Hij viel languit in het zand, maar stond weer op en rende terug en zei opnieuw: 'In naam van Christus, laat af!' De menigte begon opnieuw te schreeuwen: 'Rijg hem aan het zwaard.' Een andere gladiatoren liep naar hem toe en stak zijn zwaard in de maag van de kleine monnik. Hij viel in het zand, dat rood kleurde van het bloed. Met zijn laatste adem bracht hij nog eenmaal uit: 'In naam van Christus, laat af!'

Een voor een werden de 80.000 mensen in het Colosseum stil. Snel daarna stond een man op en liep weg, daarna nog één en toen steeds meer, en binnen enkele minuten hadden alle 80.000 toeschouwers de arena verlaten. Het was de laatste wedstrijd van de gladiatoren in de geschiedenis van Rome.

Bron: Bible.org

De uitverkoren vrouwe

De ouderling aan de uitverkoren vrouwe en aan haar kinderen, die ik in waarheid lief heb, en niet alleen ik, maar ook allen, die de waarheid gekend hebben;

2 Johannes 1

Enige dagen geleden las ik samen met een groep CBMC'rs de tweede brief van Johannes, en tijdens de bespreking kwam eigenlijk al meteen de vraag naar boven wie is die uitverkoren vrouw. Gaan we de tekst bestuderen dan zien we dat Johannes zichzelf aanduid met de neutrale benaming πρεσβύτερος "oudste, ouderling", wat in het Grieks de titel is voor een opziener.

Het tweede woord, ἐϰλεϰτός "eklektos", wat "uitgekozen, uitverkoren" betekent wordt regelmatig gebruikt in buiten Bijbelse lectuur als verwezen wordt naar een specifiek persoon, men kan het vergelijken met het "hoogachtend", waarmee we tegenwoordig vaak een brief beginnen.

Het derde woord, ϰυρία "kuria", "meesteres, vrouwe" is in het Grieks vaak de aanspreektitel voor vrouwen die een bepaalde positie bekleden. Sommige geleerden stellen dan ook dat het in deze tweede brief van Johannes, het enige geschrift in het NT waar het woord voorkomt, het om een (niet verder bekende) vrouw moet gaan. Anderen denken dat het woord afkomstig is van een Latijnse transliteratie Cyria en beschouwen het als de eigennaam van een vrouw.
Wat meer waarschijnlijkheid is en wat ook de uitleggers in de christelijke Oudheid stellen, moeten we het zien als de aanspreekvorm voor de christelijke gemeente tot welke Johannes zich richt, daarmee is ook de wisseling in de wijze van aanspreken tussen het enkelvoud 'u' en het meervoud 'jullie' in de volgende verzen goed te verklaren. Zie bijvoorbeeld het laatste vers "u groeten de kinderen van uw uitverkoren zuster", waarmee dan de gemeente en de gemeenteleden worden bedoeld.

Kerken in Barneveld: Oproep

Regelmatig wordt mijn blog bezocht door mensen die zoeken naar informatie over kerken en/of kerkgenootschappen in Barneveld. Daarom is het idee opgevat om onder het thema “Kerken in Barneveld” op mijn weblog regelmatig een kerk uit de gemeente Barneveld aan het woord laten. Hierin kan dan bv. verteld worden wie ze zijn, wat hun geschiedenis is, wat hun visie of leer is, en op wat voor soort mensen ze zich richten. Naast informatie hoe geïnteresseerden contact kunnen opnemen en waar en wanneer er kerkdiensten worden gehouden.

Het gaat in deze artikelen niet om zich af te zetten tegen andere kerken, maar om te laten zien dat in Barneveld genoeg ruimte is dat mensen kunnen kiezen uit de verschillende kerkgenootschappen. Door deze reeks artikelen is er de mogelijkheid om te laten zien dat kerken geen gesloten gemeenschappen zijn, maar hun deuren open willen stellen voor een ieder die op zoek is naar de Waarheid.

Mocht u geïnteresseerd zijn dan kunt u een artikel sturen naar: janpieter at giessen dot fol dot nl.

Philemon en Baucis

Op zoek in 't Phrygisch land naar de gastvrijen, -
Uit hoofde van hun bokkige natuur
Te dun gezaaid helaas in die contreien, -
Stapten de twee goden in 't avonduur,

Als mensch vermomd, naar de armoed'ge schuur,
Waar Baucis sinds onheugelijke tijden
De ruwe wol spon en hurkend bij 't vuur
Voor haar Philemon 't avondmaal bereidde.

De oudjes schrokken, haalden kaas en honing
En wildbraad en wijn en menige zaak
Die zij voor het oogstfeest wilden bewaren.

De goden, zeer verzadigd in die woning,
Besloten 't land te straffen, niet uit wraak,
Maar enkel om die twee te kunnen sparen.

Simon Vestdijk, Verzamelde Gedichten, Amsterdam 1971

Het gedicht is gebaseerd op het bekende verhaal van Ovidius (Metamorphosen, VIII, 615-724) en de met de goden worden Jupiter en zijn zoon Mercurius bedoeld. Aan dit gedicht moet ik altijd denken als ik de passage lees van Paulus en Barnabas die in de loop van hun eerste zendingsreis Lystra bezochten in Klein-Azië en daar een zieke genazen. Toen de mensen dit zagen riepen ze De goden zijn in mensengedaante naar ons afgedaald!, waarna ze vervolgens Barnabas Jupiter en Paulus Mercurius noemden, omdat hij de woordvoerder was. (Hand. 14).

Dat Paulus Mercurius wordt genoemd omdat ‘hij het woord voerde’ (Grieks: ho hègoumenos tou logou; lett. ‘de leider van het spreken’) is niet verwonderlijk, een soortgelijke parallel is te vinden in De Egyptische Mysteriën van Iamblichus, waarin Mercurius beschreven wordt als ‘de god die de leider is van de toespraken’ (Grieks: theos ho tón lógon hègemón). Een andere reden is dat Barnabas waarschijnlijk ouder was dan Paulus en dus vanzelfsprekend Jupiter werd genoemd.

Dat in deze streek een Jupiter en Mercurius verering aanwezig was, blijkt onder andere uit de vondst van een inscriptie door Sir William Calder in 1910 te Sedasa (dichtbij Lystra) van ongeveer 250 n.C. over een beeld van Hermes (=Mercurius) dat tezamen met een zonnewijzer aan Zeus (=Jupiter) was gewijd door mannen met Lycaonische namen. Later in 1926 ontdekte hij in samenwerking met Professor W.H. Buckler een stenen altaar in de buurt van Lystra, dat gewijd was aan de ‘Hoorder der Gebeden’ (=Zeus) en Hermes.

Over oorlog, wijnstok en vijgenboom

En Juda en Israël woonden zeker, een iegelijk onder zijn wijnstok en onder zijn vijgeboom, van Dan tot Ber-séba, al de dagen van Sálomo.

1 Koningen 4: 25

Hoort naar Hizkía niet; want zo zegt de koning van Assyrië: Handelt met mij door een geschenk, en komt tot mij uit, en eet, een ieder van zijn wijnstok, en een ieder van zijn vijgeboom; en drinkt een ieder het water zijns bornputs;

2 Koningen 18: 31; Jesaja 36: 16

Maar zij zullen zitten, een ieder onder zijn wijnstok, en onder zijn vijgeboom, en er zal niemand zijn, die ze verschrikke; want de mond des HEEREN der heirscharen heeft het gesproken.

Micha 4: 4

Vorige maand beschreef ik de rol van de wijnstok en de vijgenboom in de fabel van Jotham. Toen wees ik al op het feit dat beiden symbool stonden voor overvloed en vrede. Dr. Claude Mariottini gaat vandaag in het artikel "Of Wars, Vines, and Fig Trees" op zijn blog hier dieper op in.

Groningen Qumran Institute Symposium 2008

Wat is de bijdrage van de Dode Zeerollen aan het onderzoek naar vorming van de Bijbelse canon? Deze vraag staat centraal tijdens een internationaal symposium waar toonaangevende onderzoekers op 28 en 29 april in Groningen bijeenkomen.

Het recente onderzoek naar de geschiedenis van de Bijbelse canon laat een verschuiving zien van een min of meer statisch idee van canonisatie naar een procesmatige opvatting (canonical process). Tot voort kort werd aangenomen dat de omvang en de precieze tekst van de Bijbel halverwege de eerste eeuw n. Chr., tegen het einde van de Tweede Tempelperiode, vastlag. Deze tekst was maatgevend, zowel in ritueel en ethisch als in leerstellig opzicht. Daartegenover stelt het concept van canonical process dat er op dat moment nog geen canon was, omdat het proces van canonvorming nog bezig was. Het onderzoek naar de Dode Zeerollen heeft een cruciale rol gespeeld bij deze paradigmaverschuiving.

In het nieuwe concept van canonical process vormt de notie van ‘gezaghebbende geschriften’ (authoritative scriptures) een belangrijk, maar nog onvoldoende doordacht element. Doel van de conferentie is deze notie aan de orde te stellen aan de hand van concrete teksten en groepen van teksten. Wat wordt bedoeld met ‘gezaghebbende geschriften’? Welke concepten van gezag spelen een rol in de verschillende tradities? Op deze manier kan het begrip van het proces van de ‘verschriftelijking’ (scripturalization) van religie, en meer specifiek van het canoniseringproces tegen het einde van de Tweede Tempelperiode worden verhelderd en aangescherpt.

Het symposium dient een wetenschappelijk doel, maar is ook maatschappelijk relevant. In het licht van recente discussies over de Westerse en Nederlandse canon, waarbij de Bijbel een belangrijke rol speelt, heeft de vraagstelling van de conferentie naar de historische achtergrond en de verschillende aspecten van gezaghebbende geschriften rond het begin van onze jaartelling ook actualiteitswaarde. De bijeenkomst staat nadrukkelijk open voor andere belangstellenden.

Voor deelname van te voren aanmelden via de website van het Qumran Institute, ook voor verdere informatie zie hun website.

Postzegels Israël

Op de onovertroffen website van Jacob Richman is een nieuwe reeks van postzegels gezet, welke de afgelopen maand zijn gepubliceerd.

Pottenbakker of smelter

Toen zei de HEER tegen mij: ‘Breng het maar naar de smelter, dat vorstelijke loon dat zij me waard vinden.’ Dus smeet ik dat zilver bij de smelter in de tempel neer,

Zacharia 11: 13

Bij het lezen in de NBV kwam ik in bovenstaande tekst het wordt smelter tegen, wat nogal vreemd is omdat in de meeste vertalingen hier pottenbakker staat. Omdat dit de tekst is waarnaar wordt verwezen in Mattheüs 27, waar Judas de 30 zilverlingen neersmeet in de tempel toen hij Christus verraadde, en men weet dat met dit geld later een akker van de pottenbakker kocht (Mat 27: 10) komt het nog vreemder over.

Als we de verschillende Nederlandse vertalingen bekijken dan zien we dat de Statenvertaling, NBG51 en het Boek, naast de meeste Engelse vertalingen het Hebreeuwse woord הַיּוֹצֵר (hayyotser) vertalen met pottenbakker. De Naardense Bijbel volgt de Peshitta welke הַיְקָר (ha'otsar) heeft en “schatkist of schatkamer” betekent, ook de Engelse New Living Translation en New Revised Standard Version gebruiken dit. De Willerbrord en de GNB96 hebben net als de NBV “smelter”.

Kijken we in de woordenboeken dan zien we dat het woord הַיּוֹצֵר afgeleid is van יצר "kneden, vormen", in de concordanties zien we dan ook dat in veel gevallen de benaming “pottenbakker” (Jes 29: 16) correct is, soms zien we dit vertaald als “boetseerder” (wat dan een correctere vertaling is, als we de woordstam "kneden, vormen" volgen). De vraag is dan ook hoe komt de NBV, GNB96 en de WV op het idee om dit met smelter te vertalen. Mijns insziens is de enige logische verklaring dat de vertalers een combinatie wilden maken tussen de Peshitta (“schatkist”) en de Masoretische tekst (“pottenbakker, boetseerder”) door te stellen dat het zilver half gesmolten werd en “gekneed” tot iets anders. Wat dit andere is, is dan onduidelijk.

Qumran artikelen

Weet niet of ik onderstaande artikelen reeds heb genoemd, maar voor hen die geïnteresseerd zijn:

Stephen Pfann:
"Reassessing the Judean Desert Caves: Libraries, Archives, Genizas and Hiding
Places," BA-IAS 25 (2007)
http://www.uhl.ac/articles/ReassessingTheJudeanDesertCaves.pdf

Daniel Stoekl Ben Ezra:
"Old Caves and Young Caves: Two Qumran Collections," DSD 14 (2007) 314-33
http://www.geocities.com/shunrata/abstract.html

Bijbelquiz

Voor hen die van quizzen houden is er nu een leuke over hoeveel je nu eigenlijk weet over de Bijbel. Hij is samengesteld door de Protestantse gemeente Amstelveen-Buitenveldert.

Christenvervolging: China

Het aantal arrestaties en opsluitingen van christenen in China is vorig jaar significant gestegen. Dat stelt China Aid Organisation (CAA), een Amerikaans bureau dat publiceert over vervolgde christenen in het communistisch geregeerde land waarin alleen geregistreerde kerken worden toegelaten.

Vorig jaar vonden zestig incidenten plaats waarbij christenen waren betrokken, een jaar eerder waren dat er 46. “Aangezien de overheid censuur toepast, moet het ware aantal incidenten veel hoger liggen”, beweert de organisatie.

Volgens CAA valt een patroon te ontdekken in de vervolging van christenen. De autoriteiten richten zich op vier doelen: huiskerkleiders, huisgemeenten in stedelijke gebieden, uitgevers en verspreiders van christelijke lectuur, en buitenlandse christenen die in China leven en werken. Dat de overheid zich richt op huiskerkleiders is een trend die in 2006 inzette, daarvoor mikte de overheid volgens CAA op de hele groep.

In 2007 werden 788 christenen het slachtoffer van vervolging. 693 van hen werden gearresteerd en korte of langere tijd vastgezet. Van deze groep zijn 415 leider, allemaal in de verboden huiskerken.

Op beschuldiging van het ontplooien van illegale religieuze activiteiten, werden vorig jaar 84 buitenlandse christenen uitgezet, tegen negen in 2006. Zeventig van deze buitenlanders kwamen uit Xinjiang, een provincie in het noordwesten. CAA: “Een grote zorg is dat in 2009, als de Olympische Spelen achter de rug zijn, de vervolging van gemeenten en christenen zal escaleren.” (Compass Direct)

Bron: OpenDoors

Dead Sea Discoveries, volume 14, number 1

Chris Weimer van Thoughts on Antiquity gaf de tip dat Dead Sea Discoveries, volume 14, number 1 gratis te downloaden is. De moeite waard om te bekijken, het betreft de volgende artikelen:

• “Incidental Biblical Exegesis in the Qumran Scrolls and Its Importance for the Study of the Second Temple Period” by Gabriel Barzilai, pp. 1-24.
• “Essenes at Qumran? A Rejoinder to Albert Baumgarten” by Magen Broshi, pp. 25-33.
• “Moses’ Hebrew Name: The Evidence of the Vision of Amram” by Robert Duke, pp. 34-48.
• “Babatha, Rabbi Levi and Theodosius: Black Coins in Late Antiquity” by David Goldenberg, pp. 49-60.
• “The Development of the Early Recensions of the Damascus Document” by Menahem Kister, pp. 61-76.
• “Radiocarbon Dating and the Dead Sea Scrolls: A Comment on “Redating”" by Johannes van der Plicht, pp. 77-89.
• “The Use of the Participle in the Hebrew Bar Kosiba Letters in the Light of Aramaic” by Holger Gzella, pp 90-98.
• “The Literary Character of 4QTanhumim” by Jesper Høgenhaven, pp. 99-123.

De brandnetel

De vorige keer heb ik aangegeven dat de Hebreeuwse plant charul de acanthus was, toch zijn er verschillende wetenschappers, zoals Lytton John Musselman en Michael Zohary die ervan uitgaan dat het niet de acanthus, maar de brandnetel (Urtica urens L.) is.

Zij gaan er vanuit dat de Hebreeuwse namen sirpad (Jes. 55: 13), seravim (Ezech. 2: 6) en charul (Zeph. 2:9) synoniemen zijn.. De stammen s-r-f en ch-a-r betekenen beiden “branden”, “vurig” en omdat volgens hen de brandnetel de enige plant is die bij aanraking de huid zo irriteert dat het brandwonden kan veroorzaken. Dit zien we ook terug in de wetenschappelijke benaming Urtica van het latijns urere = branden.


Daar de plant in heel Europa en het Middellandse Zee-gebied voorkomt, kan het inderdaad om deze plant gaan. De plant komt veel voor op braakliggende gebieden. De kleine brandnetel wordt hoogstens een halve meter hoog, terwijl de grote brandnetel een hoogte kan bereiken van 2 meter. Beide soorten bloeien van juli tot augustus (in warme streken tot zelfs november). De brandharen (die meestal schuin naar boven zijn gericht) van de plant zijn hol en bevatten een bijtend vocht, dat bij het afbreken van de haar de huid indringt. Een aardig verschijnsel is het plotseling openspringen van de meeldraadbloemen, waarbij de helmknoppen het stuifmeel in een wolkje omhoog schieten.

De jonge plant wordt gebruikt in de thee en soms als groente. De oudere vezels van de stengel werd vroeger neteldoek gemaakt. Bekend is het sprookje van de zeven prinsen die door een heks in zeven zwanen worden veranderd. Alleen ’s nacht worden ze weer even mens, hun zusje kan hun redden als ze voor ieder van hen een kledingstuk maakt van brandnetels. Uiteindelijk lukt het om op tijd klaar te zijn, maar als ze de laatste mantel op haar broer wil gooien is deze te kort en daarom blijft een arm een zwanevleugel. Ook tegenwoordig is er nog een bedrijf die van de plant kleding maakt.

(c) Brennels

Naast genoemd sprookje zijn er ook nog andere volksvertellingen. Omdat men vroeger dacht dat de brandnetel de bliksem aantrekt werd de plant ook wel Dunnernettel of Dondernetel genoemd. Een ander verhaal gaat als volgt: Toen God de wereld schiep, verdeelde Hij de zaden onder de engelen zodat deze ze over de aarde konden verspreiden. Aan de duivel gaf Hij de haver en de boekweit, maar de aardsengel St. Michael vond dit niet eerlijk verdeeld en zei tegen God, dat de mensen deze zaden nodig hadden. En zo kreeg hij de opdracht om de zaden terug te halen. Michael snelde achter de duivel aan, die steeds maar hardop de namen van de planten noemde, omdat hij bang was de namen te vergeten: "Haver, boekweit! Haver, boekweit!’. "Wat zit je daar te baselen?" riep Michael, "je bedoelt distels en netel". "Nee", zei de duivel, "hè, hoe was het nu ook weer?" en zo bracht de engel Michael de duivel zo van de wijs dat hij op het laatst zelf geloofde dat hij "distels en netels" gekregen had, en dat is de reden waarom de brandnetels ook wel duivelsplanten worden genoemd.

astrologie in speeltuin

Bij recreatieplas Zeumeren in Voorthuizen is men van plan om de speeltuin "De Kas” te bouwen, nu is het inderdaad een aanwinst als daar meer faciliteiten komen voor de kinderen.

Nu zijn er echter door wethouder J. Geurts afgelopen maandag schriftelijk vragen gesteld aan het college van B en W, omdat de organisatoren op hun website hebben gezet dat er Regelmatig worden er mensen uitgenodigd die in de nieuwe tijdswereld hun sporen hebben verdiend. Astrologie, tarotkaart leggen, handlezen, numerologie, aura-reading, iriscopie e.d. worden steeds normaler gevonden. Het is goed denkbaar dat de bezoekers van de Kas de mogelijkheid krijgen hiermee kennis te maken. Verschillende verontruste inwoners van Voorthuizen wezen Geurts op de plannen. In een reactie geeft Geurts aan bezorgd te zijn. „Dit is een gevaar voor de geestelijke gezondheid van jonge bezoekers. Op school leren ze in speciale lessen dat dit slecht voor hen is.” Organisator Van der Hoorn begrijpt niet zo goed wat de angst is van deze verontruste inwoners en de wethouder.

De vraag die we ons dan ook moeten stellen is, wat zijn de gevaren van astrologie, tarotkaartlezen, handlezen, etc. Enige jaren geleden ben ik al eens uitgebreid ingegaan op de onzin rondom astrologie. Toen is ook uitgelegd dat astrologie geen wetenschap is, maar een hoop bijgelovige onzin. Mensen die het genoemde aanbod hebben onderzocht hebben geconstateerd dat er schrikbarend veel bedrog is, al dan niet bewust. Veel dingen kunnen ook op een andere manier verklaard worden. Maar niet alles kan verklaard worden, er is een rest waarvan men kan zeggen dat er meer is tussen "hemel en aarde". Vanuit christelijke richtingen wordt dan gesproken over occultisme.

We zouden nu kunnen stoppen, door te stellen, dat het onverantwoord is om kinderen te bedriegen door te stellen dat astrologie, tarotkaart leggen, handlezen, numerologie, aura-reading, iriscopie e.d. worden steeds normaler gevonden en dat het daarom goed is om daar mee kennis te maken.

Echter ik had al gesteld dat niet alles bedrog is. De afgelopen jaren hebben mijn vrouw en ik, als andere goede kennissen regelmatig pastorale gesprekken gehad met zowel volwassenen als kinderen die deze fenomenen van de nieuwe tijdswereld (lees New Age) hadden beoefend. De lichtere gevallen hadden last van slaapstoornissen, de zwaardere gevallen hadden zelfmoordneigingen, zagen soms tafels en stoelen door de lucht zweven. Hoorden allerlei stemmen en/of hadden zelf last van een multi persoonlijkheid (schizofrenie). Uit deze situaties bleek dat het allemaal niet zo onschuldig is, als de organisatoren voor willen doen.

Het is dan ook zeer verontrustend, dat bij een recreatieplas waar men komt om te ontspannen, kinderen worden geconfronteerd met dit soort zaken. Kinderen willen spelen, niet opgezadeld worden met twijfelachtige zaken. Het is dan ook zeer terecht dat de Barneveldse politiek nu een signaalfunctie afgeeft.

De rollen van de Dode Zee

Qumran Instituut verzorgt nieuwe editie Nederlandse vertaling Dode Zeerollen

Florentino García Martínez en Adam van der Woude in samenwerking met Mladen Popović, De rollen van de Dode Zee: Tweede herziene druk; Kampen: Ten Have, 2007; 987 pagina’s; 49,90 euro; ISBN: 978-90-259-5797-1.

Zestig jaar na de ontdekking van de Dode Zeerollen is de complete vertaling van de niet-Bijbelse rollen in een verbeterde en aangevulde uitgave in één gebonden en fraai vormgegeven band verschenen. De tekstuitgave bevat een uitgebreide algemene inleiding op de rollen en inleidingen op de afzonderlijke teksten. Verder biedt het boek een complete en volledig bijgewerkte lijst van alle gevonden handschriften, voorzien van recente literatuurverwijzingen. Deze uitgave is verzorgd door deskundigen van het Qumran Instituut van de Rijksuniversiteit Groningen.

De eerste Nederlandse vertaling van de niet-Bijbelse rollen, die sinds 1947 zijn gevonden in Qumran bij de Dode Zee, verscheen in 1994 en 1995 in twee paperbacks, ook vanuit het Qumran Instituut. Destijds waren slechts 10 van de 39 delen verschenen van de officiële serie Discoveries in the Judaean Desert, waarin de manuscripten zijn gepubliceerd. Adam van der Woude en Florentino García Martínez verrichten pionierswerk bij het Qumran Instituut door te vertalen op basis van de beschikbare foto’s van de manuscripten en op grond van voorlopige edities van sommige van de teksten. Nu alle Dode Zeerollen zijn gepubliceerd, is de reconstructie en interpretatie van bepaalde teksten gewijzigd. Ook zijn er nieuwe teksten bekend geworden. De tweede herziene druk, verzorgd door Florentino García Martínez en Mladen Popović, verwerkt al deze wijzigingen.

In de nieuwe editie van de vertaling zijn de teksten net als in de vorige naar inhoud geordend. Maar de lijst van de handschriften van Qumran verwijst niet meer naar de voorlopige, maar naar de officiële uitgave. Ook zijn de titels van de teksten aangepast en is de nummering van de fragmenten gestandaardiseerd. Bovendien zijn de literatuurverwijzingen aan het eind van de inleidingen uitgebreid met de belangrijkste recente boeken en studies. Een flink aantal nieuwe teksten is in vertaling ingevoegd, terwijl nieuwe fragmenten bij al bekende teksten zijn toegevoegd.

Met de herziene editie van de vertaling wil het Qumran Instituut te Groningen de Dode Zeerollen bij de zestigste verjaardag van de ontdekking ervan opnieuw toegankelijk maken voor het Nederlandse publiek.

• Dr. Adam S. van der Woude (1927-2000) was hoogleraar Oude Testament aan de Rijksuniversiteit Groningen en oprichter (1961) en oud-directeur van het Groningen Qumran Instituut
• Dr. Florentino García Martínez (1942) is oud-hoogleraar-directeur van het Groningen Qumran Instituut en tegenwoordig hoogleraar aan de K.U. Leuven
• Dr. Mladen Popović (1977) is de huidige adjunct-directeur en post-doc onderzoeker van het Groningen Qumran Instituut

Voor verdere informatie over Qumran, de Dode Zeerollen en het vroege Jodendom: Mladen Popović

Acanthus

Ik liep langs de akker van een luiaard en langs de wijngaard van een onverstandig mens; hij stond vol distels en werd overwoekerd door onkruid; de stenen muur er omheen was afgebrokkeld.

Spreuken 24: 30-31

En in hun paleizen zullen doornen opgaan, netelen en distelen in hun vestingen;

Jesaja 34: 13

Zij schreeuwden tussen de struiken; onder de netelen vergaderden zij zich.

Job 30: 7

Volgens de bekende bioloog Henry Baker Tristram worden met de netels, de Acanthus (Acanthus spinosus) bedoeld. Een woekerende plant die de korenvelden verwoest en alle vervelende eigenschappen van de distel, de doorn en de brandnetel in zich vereenigd. Niet voor niets het doembeeld van de luiaard die weigerd zijn akker te onderhouden en het toonbeeld van de vergankelijke macht van koningen.

Misschien was het deze plant waarover Leo Tolstoi schreef in zijn Hadji Murad: Ik wilde de distel plukken voor mijn boeket. Dat bleek evenwel niet zo makkelijk; de harde stengel drong zelfs door de zakdoek heen, die ik om mijn hand had gewikkeld en was zo taai en sterk, dat ik als het ware vezel na vezel moest doorscheuren. Toen ik eindelijk de bloem los had, was de stengel helemaal vernield en de bloem leek reeds niet meer zo fris en bekoorlijk als tevoren. En ook viel zij met haar grove en plompe vorm helemaal uit de toon bij de liefelijke bloempjes in mijn boeket. Het speet mij dat ik de bloem, die op haar eigen plaatsje zo betoverend was geweest, zo nutteloos had afgescheurd en ik gooide haar we. Wat een energie en levenskracht, dacht ik. Alles heeft de mens aan zijn wil onderworpen, miljoenen planten vernietigd, maar deze ene hier geeft zich niet over…

De Acanthus is een zonnige, zuidelijke plant welke van oorsprong komt uit de bergachtige streken rond de Middellandse Zee en zich vandaar heeft verspreid door heel Europa en Azië. Doordat hij goed tegen de droogte kan en vanwege zijn woekerende eigenschappen komt hij ook op veel braakliggende gebieden in Israël voor. Was hij voor de Joden het toonbeeld van de vergankelijke macht van koningen, de Grieken zagen de schoonheid in de plant. De architect Callimachus was de allereerste die het bladmotief van de Acanthus toepaste als versiering van tempelzuilen. Volgens de Romein Vitruvius, die een boek over architectuur, kwam Callimachus op het idee toen hij bezig was met het ontwerp van een tempel in Korinthe. Terwijl hij rondliep, zag hij het graf van een jong meisje, waarop iemand een mand had gezet die afgedekt was met een vierkante steen. Het geval wil dat de stengels van een Acanthus door de mand heen waren gegroeid en de welvende bladeren omkransten de steen die op de mand lag.



Als we naar de bovenkant van een Korinthische zuil kijken, dan zien we dat die er precies zo uitziet, met een krans van sierlijk omgebogen, ingesneden bladeren vlak onder de zware vierkante steen die het tempeldak draagt. Vele eeuwen lang hebben kunstenaars het Acanthusbladmotief gebruikt. Maar de plant heeft zich niet laten vervangen, als we tegenwoordig kijken in Griekenland of Turkije dan zien we dat de plant als onkruid welig tiert tussen de restanten van de oude Griekse en Hellenistische cultuur. Het blijft een toonbeeld van de vergankelijke macht van koningen en culturen.

De Wijnstok

In de fabel van Jotham worden verschillende bomen gevraagd om koning te worden. We zagen dat de olijfboom en de vijgenboom beiden voor de eer bedankten. Dus wenden de bomen zich tot de wijnrank.

De wijnrank niet zo groot en belangrijk als de eerste twee, het is zelf geen boom, eerder een klimplant die zichzelve vast moet houden aan stokken of andere bomen. Toch is het niet vreemd dat juist de wijnstok nu wordt gevraagd. Door zijn ranken houdt hij de stokken bijeen en is daarmee een symbool voor vrede.. Door zijn overvloedige bladeren geeft hij bovendien nog eens schaduw. Vandaar dat door zowel Micha als Zacharia gesproken wordt dat “zij zullen zitten, een ieder onder zijn wijnstok, en onder zijn vijgeboom, en er zal niemand zijn, die ze verschrikke; want de mond des HEEREN der heirscharen heeft het gesproken” (Micha 4:4) en dat zij ook de naasten zullen uitnodigen (Zach 3: 10) om te toeven in de schaduw (Hos 14: 8).

Ook is de wijnrank het symbool voor overvloed, Zo lezen we in Ezechiël 17 : 6 En het sproot uit, en werd tot een welig uitlopende wijnstok, doch nederig van stam, ziende met zijn takken naar hem, dewijl zijn wortelen onder hem waren. Zo werd hij tot een wijnstok, die ranken voortbracht en scheuten uitwierp. Dat is ook de reden waarom Christus van zichzelf zegt Ik ben de ware Wijnstok, en Mijn Vader is de Landman. … Blijft in Mij, en Ik in u. Gelijkerwijs de rank geen vrucht kan dragen van zichzelve, zo zij niet in den wijnstok blijft; alzo ook gij niet, zo gij in Mij niet blijft. Ik ben de Wijnstok, en gij de ranken; die in Mij blijft, en Ik in hem, die draagt veel vrucht; want zonder Mij kunt gij niets doen. (Joh 15: 1, 4-5)
En daar wordt ook de clue gegeven waarom de wijnstok geen koning wil zijn: Hij kan geen vrucht dragen uit zichzelf, hij is afhankelijk van de Landman die hem moet snoeien.

Tot slot zien we dat de bomen naar de doornenstruik, de Jujube gaan, die het koningschap wel ziet zitten. Zie mijn eerdere artikelen hierover.

Christenvervolging: Noord Korea

De vervolging van christenen in Noord-Korea was in 2007 erger dan ooit. Dat blijkt uit de vrijdag gepubliceerde Ranglijst Christenvervolging van Open Doors. Het land heeft op deze ranglijst meer dan negentig (van de maximaal honderd) punten gehaald. Noord-Korea staat nu al zes jaar bovenaan op de Ranglijst Christenvervolging. „In geen ander land ter wereld worden christenen zo meedogenloos vervolgd als in het rijk van de ”Geliefde Leider” Kim Jong Il.

Bronnen: RD, ND, Open Doors

Appelschrift Van der Zwaag afgewezen

De synode van de Gereformeer-de Gemeenten heeft een appelschrift van dr. K. van der Zwaag verworpen. De auteur heeft daarop gisteren zijn lidmaatschap van het kerkverband opgezegd.

De Barnevelder van der Zwaag was in beroep gegaan omdat hij al vier jaar lang onder tucht staat vanwege zijn boek Afwachten of verwachten? Volgens de kerkenraad van de Gereformeerde Gemeente in Barneveld veroorzaakte zijn boek onrust in het kerkverband.

Van der Zwaag bespreekt in het boek de toe-eigening van het heil, een belangrijk thema in bevindelijk-gereformeerde kring: hoe kan een mens zeker weten dat Gods belofte ook voor hem is en hoe kan hij die zich eigen maken?

Het vuistdikke boek werd gezien als bezwaarschrift tegen de leer van het kerkverband. Zijn kritiek had Van der Zwaag binnen de Gereformeerde Gemeenten, via de zogeheten kerkelijke weg, moeten bespreken en niet in het openbaar, vond de kerkenraad. Die stelde hem daarom onder tucht en twee hogere kerkelijke vergaderingen bevestigden dit oordeel.

Bron: ND

A Book Meme

I have been tagged by Dr. Claude Mariottini and Airton José da Silva to do a book meme. A horrible thing that's circulating in the biblioblog world. However the rules are simple:

• Pick up the nearest book of 123 pages or more (no cheating!)
• Find page 123
• Find the first five sentences
• Post the next three sentences
• Tag five people

Normally I don't do these kind of things, but I must love my brothers (you to Claude!), have some more patience with them and there is also some humor in it. Because the nearest one is a Dutch dictionary: van Dale, Groot Woordenboek der Nederlandse Taal, part 2 (10th. edition, 1976) and it starts with page 1577 ;)

The second nearest, only a few centimeters farther away, is the Geïllustreerde Flora Van Nederland, from E. Heijmans, H.W. Heinsius & Jac. P. Thijsse (22st edition, 1983) with the following text:

113 a. Lange hangende uitlopers, waaraan zich jonge plantjes vormen (114)
113 b. Niet zulke uitlopers. (115)
114 a. Bladen zeer lang en smal, vaak geelgerand. Leliefamilie, Chlorophytum

Translation:

113 a. Long hanging roots, to which young loots are forming (go to 114)
113 b. Not such roots. (go to 115)
114 a. Leaves very long and small, mostly with yellow edges. Leliefamilie, Chlorophytum

So I know now we are talking about the following plant, which is also horrible:

The last thing I had to do, is testing my biblioblog friends if they are also so nice like me. So lets listen to The Rambambashi Speaks (Jona), looking to my artistic nephew Abraham, Hardy from Daily Hebrew (he is to silence the last months), Jim West (a test if he is still reading my blog and willing to do things twice) and Ruud Vermeij from Equamusic (maybe he has some feministic thoughts about this memes).

Zegel uit de tijd van Ezra en Nehemia ?

Nog steeds houdt het gevonden zegel door Mazar de gemoederen bezig. Steven Feldman van BAR reageerde op ANE-2 met "We hope to keep adding scholars' comments on the matter and will soon post a very informative piece on the seal by Ryan Byrne. Ryan, too, reads the inscription as Shlomit; he questions, however, Mazar's date for the inscription and her interpretation of the crescent symbol, so the seal still seems to me controversial even if the reading of the inscription appears to be settled."

Yitzhak Sapir reageerde hier met een aantal zeer nuttige links op, hieronder zijn opmerkingen.

On the reading $lmt, the following are all posts by scholars on the subject:

• Jan 17 - Peter van der Veen - http://groups.yahoo.com/group/ANE-2/message/7125
• Jan 17 - Peter van der Veen - http://groups.yahoo.com/group/ANE-2/message/7127
• Jan 17 - Christopher Rollston - http://groups.yahoo.com/group/ANE-2/message/7133
• Jan 17 - Christopher Heard - http://www.heardworld.com/higgaion/?p=896
• Jan 21 - Robert Deutch - http://drjimwest.wordpress.com/2008/01/20/mazar-webcast/#comment-39217
• Jan 31 - Reinhard Lehmann - http://tech.groups.yahoo.com/group/canaanite/message/64 (German)
  

On the iconography, I think this seal cannot be discussed without comparing it at least to an "Ezra" seal in the Israel Museum, published 1977, and apparently hypothesized by various scholars to be of Moabite, Ammonite, or Phoenician provenance, because it was bought in the antiquities market. It would be really nice if you could put a photo of the "Ezra" seal on your website as well!

• Jan 19 - Michael Welch - http://groups.yahoo.com/group/ANE-2/message/7177

The iconography may also appear in other places, but the above is a clearly relevant parallel. Additional interpretations of the iconography and text:

• Kevin P. Edgecomb - http://groups.yahoo.com/group/ANE-2/message/7138 (Too good to pass over!)
• His Biblical Studies carnival for this month includes discussion ofthe seal on the blogs: http://www.bombaxo.com/blog/?p=482
  

Biblical Studies Carnival XXVI

Kevin P. Edgecomb heeft op zijn blog Biblicalia een zeer uitvoerig Biblical Studies Carnival XXVI gegeven. Gezien de degelijkheid, zal het voor de komende vertegenwoordigers van de Carnival moeilijk worden om hem te overtreffen.

Naast allerlei bekende posts, heeft hij speciaal aandacht besteed aan:

• The Squalorship of Archaeoporn: One Very Empty Tomb
• De zegel gevonden door Eilat Mazar en de bijbehorende controverse
• International Biblical Studies Writing Month
• Paragogic Nun in Hebrew
• Textual Criticism

De moeite waard om te lezen!!

Livius Nieuwsbrief (28)

Dit is de achtentwintigste aflevering van de Livius Nieuwsbrief, een maandelijks verschijnend mailtje voor mensen met belangstelling voor de antieke wereld. Het wordt uitgegeven door Livius Onderwijs.

In de eerste week van januari beginnen de cursussen over de Joden, Christenen en Romeinen, Capita Selecta en Joodse Bijbel (het "Oude Testament"). Inschrijven is nog altijd mogelijk met dit formulier.

===

NIEUW OP DE LIVIUS-WEBSITE

Een artikel over een nog niet door archeologen onderzocht Byzantijns fort in Libië, Boreum, en foto's van Syracuse. Op onze zustersite LacusCurtius is inmiddels een bijna volledige vertaling van het gehele oeuvre van Dio van Prusa verschenen, en dat vindt u hier (meer nieuws...).

===

EGYPTE

Het dagelijks leven in de Oudheid was verre van aangenaam, ook in Echetaton, de hoofdstad van farao Echnaton. De onvermijdelijke doctor Zahi Hawass was niet erg gelukkig met die berichtgeving, en sprak het officieel tegen. Hij lijkt op zijn woorden te zijn teruggekomen, want het oorspronkelijke bericht was na een paar dagen niet meer online. Gelukkig gaat op het internet niets definitief verloren: leve de Google cache!

En verder: een voetloze mummie uit Deir al-Banat; geneuzel over de piramiden; de nieuwe tombe van de maand; Karnak.

En zo wil iedereen wel jarig zijn, met deze verjaardagstaart voor egyptologen.

===

MESOPOTAMIË

Helaas terug van weggeweest: maandelijkse stukje over de ondergang van ons erfgoed in Irak. En een stukje over beschadigde vondsten. Maar gelukkig zijn er ook nieuwe ontdekkingen; volgens dit bericht zijn er momenteel elf archeologenteams actief in het zuiden van Irak, en volgens dit bericht wordt het antieke Arbela gereedgemaakt om toeristen te ontvangen.

===

IRAN en CENTRAAL-AZIË

Een oude canard, bedoeld om de Iraanse autoriteiten in een kwaad daglicht te stellen, keerde weer eens terug: het graf van Cyrus zou onder water worden gezet als een nabijgelegen rivier zou worden afgedamd. De weerlegging is ook al oud. Dat er een stad uit de Achaimenidische tijd is gevonden, is weer wel nieuws, net als dit bericht over de Koninklijke Weg.

===

GRIEKENLAND

Het wrak van een wijnschip, niet ver van Cyprus - alweer ontdekt (net als vorige maand, en de maand daarvoor).

Het altaar voor Zeus bij de Lykaionberg in Arkadië bood deze maand een aardige verrassing: dat de cultus al zo'n vijfduizend jaar geleden is begonnen, ruim voor de eerste Griekssprekenden zich in Griekenland vestigden.

Aardig overzichtsartikel over de restauratiewerkzaamheden op de Akropolis in Athene, met een geweldige foto.

===

TURKIJE

Sommige scheldpartijen zijn de moeite van het lezen dubbel en dwars waard, zoals deze, over Turkije als erflater van onze beschaving.

En verder: een Byzantijnse stad bij Çorum.

===

ROME EN ZIJN RIJK

Uit Groot-Britannië komen elke maand veel berichten, en meestal is dat niet erg speciaal: een brug hier, een schatvondst daar, of soms zelfs maar één munt. Maar een compleet eerste-eeuws fort bij een zilvermijn in het nauwelijks door de Romeinen bezette Cornwall, dat is echt nieuws, al lijken de opgegeven maten (80 m²) onjuist. De merkwaardige Google Earth-foto lost het raadsel niet werkelijk op.

Als historici het echt niet meer kunnen verklaren, roepen ze een klimaatverandering in. Een enkele keer is daarvoor ook werkelijk bewijs, zoals voor een koude-periode die zou zijn begonnen in de derde eeuw n.Chr., en helpt verklaren waarom de Romeinen problemen kregen aan hun noordgrenzen.

Een webpagina over Romeins zilverwerk lijkt ideaal voor gebruik in een middelbare school-klas.

En verder: een grafveld in Syrië; een metalen schaal uit een fort bij de Muur van de Hadrianus; een Romeins fort in Spanje; en een looierij in Pompeii.

===

JODENDOM en CHRISTENDOM

Het zegel uit de tijd van Ezra en Nehemia haalde deze maand de pers nogal eens, maar de oorspronkelijke claim is inmiddels wat afgezwakt. Jan Pieter van de Giessen verzamelde de berichtgeving tot een overzichtelijk geheel.

Het zit er dik in dat we ook dit jaar in februari weer rellen hebben in Jeruzalem, nu Israël zijn brug naar de Tempelberg weer in gebruik wil nemen.

David Plotz, die voor de onvolprezen website Slate.Com vorig jaar de reeks "Blogging the Bible" schreef, is nu begonnen aan een overzicht van de archeologie van het Oude Nabije Oosten, met opnieuw veel aandacht voor de geschiedenis van de Joden.

Lief overzichtje van twaalf kerkvaders. Nou ja, tien en twee kerkmoeders.

Een interessant proefschrift concludeert dat de opkomst van het Christendom, dat zich kon bogen op een goede ziekenzorg, niet tot een noemenswaardige verlenging van de gemiddelde levensduurverwachting leidde.

En een verbijsterende ontdekking in Berlijn, waar een archief is teruggevonden met foto's van zeer oude Korans, die mogelijk nieuw licht werpen op de eerste eeuw van de Islam, toen het Arabische schrift nog in ontwikkeling was (meer...).

===

ROMEINEN IN DE LAGE LANDEN

In Oudenburg is een Romeins ziekenhuis gevonden, een unieke vondst, die -voor zover uw redacteur weet- in onze contreien alleen in Neuss een parallel kent.

Problemen met de archeologische dienst van Wallonië.

Merovingische graven bij Asse.

===

OVERIG

Soms zijn spectaculaire koppen gerechtvaardigd, zoals bij deze Punische nekropool uit de vijfde-vierde eeuw v.Chr., in Sousse (Tunesië).

Graven in Jemen; en wat er helaas mee gebeurde.

Interview met Colin Renfrew, een bekende Britse archeoloog, over de mogelijkheden van DNA-onderzoek.

En verder: de nadelen van een klassieke opleiding; een spoof van de speelfilm 300; Romeins-archeologisch park in Zuid-India; en een veelbelovend nieuw computerspel.

===

DE "KASTEEL VAN AMSTERDAM-PRIJS"

Elke maand zijn ze er weer: persberichten waarin sensationele archeologische vondsten worden gemeld, en en waarvan al gauw duidelijk is dat het erom gaat publiciteit te genereren om de financiering van de betreffende opgravingen veilig te stellen. Zoveel creativiteit verdient aandacht, en daarvoor is de "Kasteel van Amsterdam-prijs" ingesteld.

Deze maand gaat de prestigieuze onderscheiding naar de National Geographic Society, die het bestaat te beweren dat de Nubische farao's van Egypte "een vergeten verhaal" vormen. Maak het nou zeg, er verschijnt elk jaar wel een boek over de Nubische dynastie. Dit is ver beneden het hoge peil dat we van de National Geographic gewend zijn.

Grappig genoeg is het niet voor het eerst dat dit gebeurt. Enkele jaren geleden beweerde de Amsterdamse Nieuwe Kerk dat een expositie over de zwarte koningen de "de eerste in Nederland" was, gemakshalve niet noemend dat het Haags Gemeentemuseum ook al eens een expositie over dat thema had georganiseerd. Het is een populair onderwerp en je vraagt je af waarom de National Geographic en de Nieuwe Kerk de kluit zo belazeren.

===

DWAASHEID

Dat is nu eens goed nieuws! Iedereen kent de crackpot-theorieën als zouden de goden kosmonauten zijn geweest, zou Archimedes brandspiegels hebben gemaakt om schepen in brand te steken, zou het graf van Jezus zijn ontdekt (ook deze maand weer in het nieuws), zou de Joodse Tempel niet op de Tempelberg hebben gestaan, of zouden de piramiden kunnen zijn gebouwd omdat de zwaartekracht destijds minder sterk was. De Wikipedia staat er vol mee. De universiteiten doen meestal niets tegen dit soort misleiding, maar nu wordt er dan toch een keer een symposium over georganiseerd. Helaas maar één dag, en je moet ervoor naar Australië, maar het is een stap vooruit.

===

NIEUWE EXPOSITIES

Limes, geheimen ontsluierd
Architectuurcentrum Aorta, Utrecht
Nog tot 1 maart

Zie hier.

===

VRIENDEN VAN LIVIUS

De komende activiteit van de VvL is op zondag 3 februari 2008: een lezing van Janine Prins, die in 2006 in het Handelsblad wekelijks verslag deed van een zeven maanden durende zwerftocht door Midden- en Zuidoost-Europa. Ze zal ons vertellen hoe de val van de Muur daar is ervaren en wat erna is gebeurd tussen de oudere en jongere generaties. Traditiegetrouw is de VvL-lezing in Het Ponthuys, op slechts drie minuten varen vanaf het Centraal Station. We beginnen om twee uur en sluiten af rond de klok van vieren. Een vrijwillige eigen bijdrage wordt op prijs gesteld.

===

DE ELGIN SOAP

Korte inhoud van het voorafgaande:
http://en.wikipedia.org/wiki/Elgin_Marbles

De oprichter van EasyJet, een Cyprioot, wil dat de Elgin Marbles naar Athene verhuizen en financiert een debat in Cambridge.

===

NIEUWE BOEKEN

In 2004 publiceerde Andrew Chugg een aardig boek over de lokatie van de graftombe van Alexander de Grote. Profiterend van de opmerkingen van zijn critici en enkele nieuwe vondsten, verschijnt het boek nu opnieuw, onder een iets andere titel, The Quest for the Tomb of Alexander the Great. Zijn claim dat het stoffelijk overschot eerst in Saqqara en daarna niet ver van de huidige Shallalattuinen in Alexandrië lag, is alleen maar sterker geworden. Een aanrader van de eerste orde.

===

OVERLEDEN

John L. Ackrill, specialist in de filosofie van Plato en Aristoteles, is overleden. Zijn kristalheldere inleiding tot de filosofie van laatstgenoemde, Aristotle the Philosopher, is in het Nederlands vertaald met de titel Aristoteles (1984 Groningen).

===

EN TOT SLOT

Nooit meer kopiistenfouten!

Jona