Dit is de drieënvijftigste aflevering van de Livius Nieuwsbrief, voor mensen met belangstelling voor de antieke wereld. Het wordt uitgegeven door Livius Onderwijs.
We zijn momenteel reisjes naar Berlijn, Griekenland en Egypte aan het organiseren. Niet alles staat vast, maar u kunt zich al opgeven en krijgt dan in de loop van de komende week de informatie toegestuurd.
Weinig nieuws dit keer, behalve twee korte stukjes over Godin Tepe en Sarvestan, en een iets langer stukje over de Syrisch-Romeinse aristocraat Avitus Alexianus.
Indachtig het archeologisch spreekwoord "breng nooit een persbericht eenmaal uit als je ook twee keer de aandacht kunt trekken" melden we, net als vier maanden geleden, de ontdekking van arbeidersgraven bij Giza, met de conclusie dat de piramiden niet door slaven werden gebouwd. Dat wisten egyptologen overigens al een eeuw, dus de onvermijdelijke doctor Zahi Hawass scoort 3 op de Schaal van Ktesias.
De pretentie dat archeologie geen propaganda zou zijn, wordt niet eens opgehouden in dit bericht over de restauratie van het klooster van Antonius Abt. Dat het propaganda is voor een sympathiek doel, doet daaraan niet af.
Dat reality-televisie nogal eens de grenzen van de goede smaak overschrijdt is bekend, maar "Channel 4 seeks terminally-ill volunteer to be mummified in TV documentary" overtreft elk redelijk pessimisme.
Hoe hypen we iets? Precies, je brengt naar buiten dat je nieuws zult gáán publiceren. Dit keer vernemen we dus dat over twee weken de uitkomst bekend wordt gemaakt van het DNA-onderzoek naar Toetanchamon. Zijn de twee kinderen in zijn graf familie van hem? Natuurlijk zijn ze dat; de vraag is hoe ze familie zijn, en of DNA daarop een antwoord kan geven, is maar de vraag. De nieuwswaarde is dus weer eens nul, al weet SpitsNieuws er nog iets van te maken met een foto van De Onvermijdelijke in opmerkelijk gezelschap.
Dat waren vier zure berichten, maar hier is een leuk berichtje over Egyptische make-up.
Het maandelijkse gesleep met mummies beperkt zich dit keer tot een vogelmummie.
En verder: Saqqara, Dashur, Luxor, Kom el-Dikka, graven van de zesentwintigste dynastie, Alexandrië, extra straffen voor plunderaars en een soort jaaroverzicht 2009.
Aardig artikel over de klimaatcrisis rond 2000 v.Chr.
Nuttig overzichtsartikel over de tempel van de stormgod Hadad in Aleppo. Plus nog een artikel over Aleppo, met andere insteek.
Na de hype (zie Nieuwsbrief van oktober 2008) kon de Khirbet Qeiyafa-inscriptie alleen maar tegenvallen. Zoals al gezegd, bezorgt dit soort prepubliciteit wetenschap een slechte naam. De Nederlandse vertaling is overigens hier.
En verder: Abu Dhabi, Daraa, Dhi Qar, een intrigerend stukje over Gaza met weinig concrete gegevens, Irbil (het antieke Arbela), Jeruzalem, Tal Barak, Tel Kabri nog een keer en een Fenicisch wrak voor de Spaanse kust.
Het British Museum zou de Cyruscilinder uitlenen aan het Nationaal Archeologisch Museum te Teheran. Dat ligt politiek niet goed, en dus is er een hoop gedoe. Het wordt nog complexer gemaakt door de vondst van een kopie van de tekst, waarover erg geheimzinnig wordt gedaan. Die tekst wordt gebruikt om het voorwerp niet te hoeven uitlenen - waarom blijft onduidelijk. Hoe gevoelig het allemaal ligt, blijkt uit dit Iraanse artikel, dat het heeft over de "thuiskomst" van de cilinder, die nooit in Iran is geweest - het voorwerp is opgegraven in Babylon. De CAIS, een anti-Iraanse propaganda-organisatie vermomd als wetenschappelijke site, geeft commentaar. Het is allemaal nogal deprimerend.
En verder: reparatiewerkzaamheden in Kangavar en Naqš-e Rostam, plus een Parthisch graf in Gol Rizvan.
De berg Lykaion in Arkadië is weer eens in het nieuws.
Om onduidelijke redenen erg veel aandacht voor het feit dat Alexander de Grote een linothorax zou hebben gedragen.
Handig jaaroverzicht van de Bulgaarse archeologie, waaraan dit stukje kan worden toegevoegd.
En verder: Akrotiri, het Polyaigoswrak, Lycië, een Minoïsch wrak, Perge, een survey in Paflagonië.
De bron van een van de Romeinse aquaducten is gevonden.
Leuk artikel over de ontdekking van enkele Romeinse juridische teksten.
Tegenwoordig kan met DNA-onderzoek worden vastgesteld welke producten in antieke amforen werden vervoerd. Hier is een artikel over een Marokkaans schip. Het nieuwtje is er inmiddels een beetje vanaf, maar het blijft aardig om te lezen.
Om razend van te worden: het bericht dat de villa van Vespasianus is teruggevonden, is om een of andere reden weer terug. We schreven er in augustus al over. Het enige wat is gevonden, is een grote villa bij het stadje waar Vespasianus is geboren - niks geen "villa van Vespasianus" dus, alleen maar misleidende archeologische berichtgeving en 3 punten op de Schaal van Ktesias.
Ander DNA-onderzoek: oost-Aziatische mitochondriaal DNA in Italië. Of dat echt zo verrassend is?
Verder: het Alexandermozaiek, gearresteerde schatgravers in Apulië, Caesarea Maritima, Daraa, Gracanica, Napels, Sant Feliu Girona.
En het maandelijkse rijtje nieuws uit Groot-Brittannië: Chester, Colchester, Guernsey, Maryport, Sleaford, South Shields, Weston, Yorkshire Dales - en granaatappels.
Dat is nou leuk: tussen Bergen en Alkmaar komt wellicht een themapark over de geschiedenis van het Nederlandse kustgebied in het eerste millennium, Justerland. Bericht een, bericht twee.
Bij Hengelo is een knots van boerderij gevonden uit de Romeinse tijd.
Een artikel over Hedemünden is alleen al de moeite waard omdat wordt afgerekend met het idee dat de Romeinen alleen maar vierkante forten bouwden.
En verder: Vorden, Matilo (Leiden) en Valkenburg.
"Hoop gloort aan de cultuurhistorische horizon van Irak": laat het cliché in het persbericht u niet weerhouden en ga naar de expositie over Hatra in het Allard Piersonmuseum.
Een Amerikaans team gaat aan de haal met een Duitse theorie: nog een keer het nieuwtje dat de akkerbouw niet ontstond om eten te produceren, maar alcoholische dranken.
Het lijkt over Atlantis te gaan, maar gaat in feite over Tartessos.
Een nieuwe methode om scheepswrakken te meten. (Quantumsprongen behoren overigens tot de kleinst denkbare afstanden.)
Een nieuwe kalibratiecurve voor radiocarbondateringen.
In de vorige nieuwsbrief schreef uw redacteur:
Dit is aardig: accuratere dateringen van de Dode Zee-rollen. Plus een interview met een van de betrokken onderzoekers.
Sumerische ruimteschepen! Saai filmpje duurt negentien minuten ook.
Atlantis ligt deze maand bij de Bahama-eilanden. Maar dat wist u natuurlijk allang.
Op zondag 7 maart komen de Vrienden van Livius samen en spreekt Sigrid van Roode over Oman (met rondleiding door de expositie in de Amsterdamse Nieuwe Kerk). U bent welkom aan de Nieuwezijds Voorburgwal 282 A te Amsterdam, bereikbaar met de tramlijnen 1, 2, en 5 (halte Spui).
De redactie van de Livius Nieuwsbrief is zo onafhankelijk dat ze zich af en toe gewoon niets aantrekt van het eigenlijke onderwerp, de Oudheid. Hoewel, Subheya - Nomade in de Sinaï van Hannie Halma beschrijft een eeuwenoude levenswijze, en is wellicht niet eens helemaal irrelevant voor de oudheidkundige. Hoe dit ook zij, u moet het lezen.
Een van de zegeningen van het internet is dat grote datebestanden makkelijk toegankelijk kunnen worden gemaakt. De Universiteit van Leuven heeft een goede reputatie als het gaat om het realiseren van dit potentieel (zie ook deze site en deze site voor het grote publiek). Nu is er dus een Ptolemaïsche prosopografie online.
Of wat dacht u van alle Etruskische teksten?
Ook online: het belangrijke Zeitschrift der Savigny-Stiftung für Rechtsgeschichte, gratis, zoals het hoort. Bij het American Journal of Archaeology moet je voor de artikelen betalen, maar de uittreksels zijn gratis. Een half ei is beter dan een lege dop.
Heel handig is dit overzicht van alle Loeb-vertalingen online.
Plus zomaar een boek over handel in de Oudheid en Vroege Middeleeuwen en een mooi middeleeuws handschrift. Wat gebeuren er toch leuke dingen online.
Minder leuk: het vervolg in de rechtszaak-Golb. Identiteitsdiefstal is gewoon een strafbaar feit en het is wonderlijk dat de veroordeling op zich laat wachten.
Is dit een grap, of om te huilen? Als je opgraving niet beroemd genoeg is om er de aandacht mee te trekken, dan zeg je toch gewoon dat je vondsten komen uit een wél beroemde opgraving. Deze Zwitserse archeologen graven in Qasr al-Hir al-Sharqi, maar noemen het Palmyra. Dat ligt tenslotte maar 100 kilometer verderop.
We zijn momenteel reisjes naar Berlijn, Griekenland en Egypte aan het organiseren. Niet alles staat vast, maar u kunt zich al opgeven en krijgt dan in de loop van de komende week de informatie toegestuurd.
Jona Lendering (redactie)
===
NIEUW OP DE LIVIUS-WEBSITEWeinig nieuws dit keer, behalve twee korte stukjes over Godin Tepe en Sarvestan, en een iets langer stukje over de Syrisch-Romeinse aristocraat Avitus Alexianus.
===
EGYPTEIndachtig het archeologisch spreekwoord "breng nooit een persbericht eenmaal uit als je ook twee keer de aandacht kunt trekken" melden we, net als vier maanden geleden, de ontdekking van arbeidersgraven bij Giza, met de conclusie dat de piramiden niet door slaven werden gebouwd. Dat wisten egyptologen overigens al een eeuw, dus de onvermijdelijke doctor Zahi Hawass scoort 3 op de Schaal van Ktesias.
De pretentie dat archeologie geen propaganda zou zijn, wordt niet eens opgehouden in dit bericht over de restauratie van het klooster van Antonius Abt. Dat het propaganda is voor een sympathiek doel, doet daaraan niet af.
Dat reality-televisie nogal eens de grenzen van de goede smaak overschrijdt is bekend, maar "Channel 4 seeks terminally-ill volunteer to be mummified in TV documentary" overtreft elk redelijk pessimisme.
Hoe hypen we iets? Precies, je brengt naar buiten dat je nieuws zult gáán publiceren. Dit keer vernemen we dus dat over twee weken de uitkomst bekend wordt gemaakt van het DNA-onderzoek naar Toetanchamon. Zijn de twee kinderen in zijn graf familie van hem? Natuurlijk zijn ze dat; de vraag is hoe ze familie zijn, en of DNA daarop een antwoord kan geven, is maar de vraag. De nieuwswaarde is dus weer eens nul, al weet SpitsNieuws er nog iets van te maken met een foto van De Onvermijdelijke in opmerkelijk gezelschap.
Dat waren vier zure berichten, maar hier is een leuk berichtje over Egyptische make-up.
Het maandelijkse gesleep met mummies beperkt zich dit keer tot een vogelmummie.
En verder: Saqqara, Dashur, Luxor, Kom el-Dikka, graven van de zesentwintigste dynastie, Alexandrië, extra straffen voor plunderaars en een soort jaaroverzicht 2009.
===
MESOPOTAMIË, SYRIË en ISRAËLAardig artikel over de klimaatcrisis rond 2000 v.Chr.
Nuttig overzichtsartikel over de tempel van de stormgod Hadad in Aleppo. Plus nog een artikel over Aleppo, met andere insteek.
Na de hype (zie Nieuwsbrief van oktober 2008) kon de Khirbet Qeiyafa-inscriptie alleen maar tegenvallen. Zoals al gezegd, bezorgt dit soort prepubliciteit wetenschap een slechte naam. De Nederlandse vertaling is overigens hier.
En verder: Abu Dhabi, Daraa, Dhi Qar, een intrigerend stukje over Gaza met weinig concrete gegevens, Irbil (het antieke Arbela), Jeruzalem, Tal Barak, Tel Kabri nog een keer en een Fenicisch wrak voor de Spaanse kust.
===
IRAN en CENTRAAL-AZIËHet British Museum zou de Cyruscilinder uitlenen aan het Nationaal Archeologisch Museum te Teheran. Dat ligt politiek niet goed, en dus is er een hoop gedoe. Het wordt nog complexer gemaakt door de vondst van een kopie van de tekst, waarover erg geheimzinnig wordt gedaan. Die tekst wordt gebruikt om het voorwerp niet te hoeven uitlenen - waarom blijft onduidelijk. Hoe gevoelig het allemaal ligt, blijkt uit dit Iraanse artikel, dat het heeft over de "thuiskomst" van de cilinder, die nooit in Iran is geweest - het voorwerp is opgegraven in Babylon. De CAIS, een anti-Iraanse propaganda-organisatie vermomd als wetenschappelijke site, geeft commentaar. Het is allemaal nogal deprimerend.
En verder: reparatiewerkzaamheden in Kangavar en Naqš-e Rostam, plus een Parthisch graf in Gol Rizvan.
===
GRIEKENLAND, BULGARIJE en TURKIJEDe berg Lykaion in Arkadië is weer eens in het nieuws.
Om onduidelijke redenen erg veel aandacht voor het feit dat Alexander de Grote een linothorax zou hebben gedragen.
Handig jaaroverzicht van de Bulgaarse archeologie, waaraan dit stukje kan worden toegevoegd.
En verder: Akrotiri, het Polyaigoswrak, Lycië, een Minoïsch wrak, Perge, een survey in Paflagonië.
===
ROME EN ZIJN RIJKDe bron van een van de Romeinse aquaducten is gevonden.
Leuk artikel over de ontdekking van enkele Romeinse juridische teksten.
Tegenwoordig kan met DNA-onderzoek worden vastgesteld welke producten in antieke amforen werden vervoerd. Hier is een artikel over een Marokkaans schip. Het nieuwtje is er inmiddels een beetje vanaf, maar het blijft aardig om te lezen.
Om razend van te worden: het bericht dat de villa van Vespasianus is teruggevonden, is om een of andere reden weer terug. We schreven er in augustus al over. Het enige wat is gevonden, is een grote villa bij het stadje waar Vespasianus is geboren - niks geen "villa van Vespasianus" dus, alleen maar misleidende archeologische berichtgeving en 3 punten op de Schaal van Ktesias.
Ander DNA-onderzoek: oost-Aziatische mitochondriaal DNA in Italië. Of dat echt zo verrassend is?
Verder: het Alexandermozaiek, gearresteerde schatgravers in Apulië, Caesarea Maritima, Daraa, Gracanica, Napels, Sant Feliu Girona.
En het maandelijkse rijtje nieuws uit Groot-Brittannië: Chester, Colchester, Guernsey, Maryport, Sleaford, South Shields, Weston, Yorkshire Dales - en granaatappels.
===
DE LAGE LANDENDat is nou leuk: tussen Bergen en Alkmaar komt wellicht een themapark over de geschiedenis van het Nederlandse kustgebied in het eerste millennium, Justerland. Bericht een, bericht twee.
Bij Hengelo is een knots van boerderij gevonden uit de Romeinse tijd.
Een artikel over Hedemünden is alleen al de moeite waard omdat wordt afgerekend met het idee dat de Romeinen alleen maar vierkante forten bouwden.
En verder: Vorden, Matilo (Leiden) en Valkenburg.
===
OVERIG"Hoop gloort aan de cultuurhistorische horizon van Irak": laat het cliché in het persbericht u niet weerhouden en ga naar de expositie over Hatra in het Allard Piersonmuseum.
Een Amerikaans team gaat aan de haal met een Duitse theorie: nog een keer het nieuwtje dat de akkerbouw niet ontstond om eten te produceren, maar alcoholische dranken.
Het lijkt over Atlantis te gaan, maar gaat in feite over Tartessos.
Een nieuwe methode om scheepswrakken te meten. (Quantumsprongen behoren overigens tot de kleinst denkbare afstanden.)
Een nieuwe kalibratiecurve voor radiocarbondateringen.
===
JODENDOM en CHRISTENDOMIn de vorige nieuwsbrief schreef uw redacteur:
Vergeet discussies over de Elginmarbles, Rosettastenen, Nefretitis en wat dies meer zij: het echte politieke buskruit zit in de Jordaanse claim op de Dode-Zeerollen. Hier gaan we meer van horen, en het zal hard tegen hard gaan, omdat het in feite gaat over de claim van de staat Israël de opvolger te zijn van het jodendom uit de tijd van vóór de ondergang van de Tempel, en dus de legitimatie van het zionisme.We horen er inderdaad meer over, maar de zaak gaat als een nachtkaars uit.
Dit is aardig: accuratere dateringen van de Dode Zee-rollen. Plus een interview met een van de betrokken onderzoekers.
===
DWAASHEIDSumerische ruimteschepen! Saai filmpje duurt negentien minuten ook.
Atlantis ligt deze maand bij de Bahama-eilanden. Maar dat wist u natuurlijk allang.
===
VRIENDEN VAN LIVIUSOp zondag 7 maart komen de Vrienden van Livius samen en spreekt Sigrid van Roode over Oman (met rondleiding door de expositie in de Amsterdamse Nieuwe Kerk). U bent welkom aan de Nieuwezijds Voorburgwal 282 A te Amsterdam, bereikbaar met de tramlijnen 1, 2, en 5 (halte Spui).
===
BOEKENDe redactie van de Livius Nieuwsbrief is zo onafhankelijk dat ze zich af en toe gewoon niets aantrekt van het eigenlijke onderwerp, de Oudheid. Hoewel, Subheya - Nomade in de Sinaï van Hannie Halma beschrijft een eeuwenoude levenswijze, en is wellicht niet eens helemaal irrelevant voor de oudheidkundige. Hoe dit ook zij, u moet het lezen.
===
INTERNETEen van de zegeningen van het internet is dat grote datebestanden makkelijk toegankelijk kunnen worden gemaakt. De Universiteit van Leuven heeft een goede reputatie als het gaat om het realiseren van dit potentieel (zie ook deze site en deze site voor het grote publiek). Nu is er dus een Ptolemaïsche prosopografie online.
Of wat dacht u van alle Etruskische teksten?
Ook online: het belangrijke Zeitschrift der Savigny-Stiftung für Rechtsgeschichte, gratis, zoals het hoort. Bij het American Journal of Archaeology moet je voor de artikelen betalen, maar de uittreksels zijn gratis. Een half ei is beter dan een lege dop.
Heel handig is dit overzicht van alle Loeb-vertalingen online.
Plus zomaar een boek over handel in de Oudheid en Vroege Middeleeuwen en een mooi middeleeuws handschrift. Wat gebeuren er toch leuke dingen online.
Minder leuk: het vervolg in de rechtszaak-Golb. Identiteitsdiefstal is gewoon een strafbaar feit en het is wonderlijk dat de veroordeling op zich laat wachten.
===
EN TOT SLOTIs dit een grap, of om te huilen? Als je opgraving niet beroemd genoeg is om er de aandacht mee te trekken, dan zeg je toch gewoon dat je vondsten komen uit een wél beroemde opgraving. Deze Zwitserse archeologen graven in Qasr al-Hir al-Sharqi, maar noemen het Palmyra. Dat ligt tenslotte maar 100 kilometer verderop.
